logo
logo

Zdjęcie: / -

Świadkowie Zmartwychwstałego

Poniedziałek, 17 kwietnia 2017 (21:02)

Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa dokonało się bez świadków. Nie był to powrót do obecnego życia, czyli reanimacja zwłok, jak wskrzeszenie młodzieńca z Nain (Łk 7,11-17), córki Jaira (Mk 5,35-43) lub Łazarza (J 11,1-44), lecz wejście w radykalnie inny wymiar egzystencji.

Wskrzeszeni przez Jezusa powrócili do doczesności oraz życia przed swoją śmiercią, ale w przyszłości musieli znowu umrzeć. Zmartwychwstanie Jezusa to wydarzenie absolutnie nowe, czyli przejście do życia niepodlegającego już władzy śmierci. Żaden człowiek – nawet ci, którzy pilnie strzegli grobu Jezusa – nie doświadczył zewnętrznych objawów powstania Go z martwych. Mamy jednak do dyspozycji bezcenne świadectwa o spotkaniach ze Zmartwychwstałym, które stały się udziałem Jego uczniów i osób, które przed śmiercią Mu towarzyszyły.

Świadectwo Apostoła Pawła

Najstarsze utrwalone na piśmie świadectwo o zmartwychwstaniu Jezusa zachowało się w 15 rozdziale Pierwszego Listu św. Pawła do Koryntian. List został napisany w Efezie w roku 55 lub 56, podczas trzeciej podróży misyjnej Apostoła Narodów. W obszernym piśmie udziela on istotnych pouczeń doktrynalnych i moralnych, poświęcając pod koniec wiele miejsca centralnej prawdzie wiary chrześcijańskiej, przejętej z tradycji i opartej na osobistym doświadczeniu wewnętrznej przemiany pod Damaszkiem. Przypominając Ewangelię głoszoną w Koryncie, Paweł napisał: „Przekazałem wam na początku to, co przejąłem, że Chrystus umarł – zgodnie z Pismem – za nasze grzechy, że został pogrzebany, że zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem, i że ukazał się Kefasowi, a potem Dwunastu, później zjawił się więcej niż pięciuset braciom równocześnie; większość z nich żyje dotąd, niektórzy zaś pomarli. Potem ukazał się Jakubowi, później wszystkim apostołom. W końcu, już po wszystkich, ukazał się także i mnie jako poronionemu płodowi” (1 Kor 15,3-8).

Przekazałem wam na początku to, co przejąłem„ (1 Kor 15,1) – te słowa nie zostawiają wątpliwości, że prawda o zmartwychwstaniu Jezusa należy do najstarszych i najważniejszych filarów chrześcijańskiej wiary i katechezy. Paweł uwydatnia mocny związek między ”przyjęciem„ i ”przekazaniem„, co przesądza o wiążącym charakterze tej prawdy. Nie mówi niczego, co pochodzi wyłącznie od niego, lecz kładzie nacisk na świadectwo wiarygodnych świadków. W jednej z katechez wygłoszonych w Roku Świętego Pawła Benedykt XVI powiedział: ”Ważne jest, by dostrzec związek między głoszeniem zmartwychwstania tak, jak formułuje to Paweł, a sposobem głoszenia go w pierwszych wspólnotach chrześcijańskich sprzed czasów Pawła. Tu możemy naprawdę zobaczyć, jak ważna jest tradycja poprzedzająca Apostoła, którą on – z wielkim szacunkiem i sumiennie – pragnie ze swej strony przekazać […]. Tradycja, do której nawiązuje, jest źródłem, z którego należy czerpać„ (5 XI 2008). Paweł opiera całe swoje nauczanie na zmartwychwstaniu Jezusa, traktowanym nie jako idea czy koncepcja, ale rzeczywistość oznaczająca radykalnie nowe wejście Boga w historię i trwałe przezwyciężenie śmierci.

Wyznanie wiary w zmartwychwstanie Jezusa opiera się na dwóch zasadniczych przesłankach. Po pierwsze, jest zgodne z zapowiedziami Pisma, czyli świętych ksiąg Izraela. Paweł, chociaż ich nie przytacza, ma na myśli określone teksty Starego Testamentu, które w jego czasach i wcześniej były rozumiane w taki właśnie sposób. Podkreśla, że starotestamentowe oczekiwania i zapowiedzi mesjańskie doczekały się spełnienia, co nie umniejsza absolutnej nowości tego, co się wydarzyło. Wprawdzie Jezus wiele razy zapowiadał swoje zmartwychwstanie, ale uczniowie nie dopuszczali do siebie myśli o Jego męczeńskiej śmierci, zaś o zmartwychwstaniu sądzili, że nastąpi ono dopiero na końcu czasów. Okazało się, że stanowi jednak całkowicie nowy wymiar egzystencji w doczesności, jaką znamy. Zmartwychwstanie odsłoniło też pełny sens starotestamentowych tekstów, a także znaczenie Krzyża, doprowadzając uczniów do wyznania wiary w Jezusa jako Syna Bożego.

Po drugie, prawda o zmartwychwstaniu Jezusa opiera się na zgodnym świadectwie Jego uczniów i wyznawców. Wyszczególniając kolejność chrystofanii, czyli ukazywania się Zmartwychwstałego, Paweł kładzie mocny nacisk na pierwszeństwo Piotra, przytaczając jego aramejskie imię – Kefas. To właśnie Piotr, któremu Jezus powierzył szczególną odpowiedzialność za Kościół, stał się podstawą wiary Kościoła i strażnikiem prawdy o zmartwychwstaniu. Wspomaga go grono Dwunastu oraz ”więcej niż pięciuset braci„, którzy, tak jak Piotr, doświadczyli obecności Zmartwychwstałego. Paweł nie wyjaśnia, na czym ona polegała, powtarza bowiem to, co przejął, czyli swoistą aklamację i wyznanie wyrażające samą istotę założycielskiej prawdy chrześcijaństwa. Umierając na krzyżu i zmartwychwstając, Jezus sprawił wyzwolenie z mocy grzechu i śmierci. Oba wydarzenia stanowią kluczowe elementy historii zbawienia, która trwa, gdyż Chrystus umarł ”za nasze grzechy„.

Do wiarygodnego świadectwa uczniów Paweł dodaje osobistą przemianę pod Damaszkiem. Jego słowa brzmią tyleż pokornie, co dramatycznie, gdy nadmienia: ”Bo jestem najmniejszy z apostołów i nie jestem godny zwać się apostołem, gdyż prześladowałem Kościół Boży„ (1 Kor 15,9). Dawna mroczna przeszłość w rezultacie spotkania ze Zmartwychwstałym i przyjęcia Jego łaski stała się podglebiem dla intensywnej i niezwykle owocnej działalności ewangelizacyjnej. Dociekając, kiedy i od kogo Paweł otrzymał to wyznanie zwieńczone własnym świadectwem, komentatorzy zwracają uwagę na dwie możliwości, a mianowicie katechezę otrzymaną w Damaszku tuż po nawróceniu albo wiedzę nabytą dwa lata później, podczas krótkiego pobytu w Jerozolimie oraz spotkań z Piotrem i Jakubem. Ale istnieje trzecia możliwość: prześladując pierwszych wyznawców Chrystusa, zetknął się z prawdą o Jego zmartwychwstaniu, którą oni niezłomnie wyznawali, po czym w drodze do Damaszku skutecznie doświadczył jej potwierdzenia. Chrześcijańskie wyznanie wiary stało się głównym filarem jego nowej tożsamości i fundamentem głoszenia Ewangelii.

Świadectwa czterech Ewangelii

Cztery Ewangelie, w kształcie, w jakim weszły do kanonu ksiąg Nowego Testamentu, powstały później niż Pierwszy List do Koryntian. Świadectwa o spotkaniach ze Zmartwychwstałym mają w nich formę narracji, czyli opowiadań o przeżyciach poszczególnych osób. Narracje wyrosły z tradycji, czyli pamięci opartej na konkretnych wydarzeniach, zachowanej i ocalonej dla wszystkich pokoleń wyznawców Chrystusa. Jedne narracje wskazują na pusty grób, do którego złożono martwe ciało Jezusa, lecz sam pusty grób nie może być wystarczającym dowodem zmartwychwstania. Inne opowiadają o ukazywaniu się Zmartwychwstałego w różnych miejscach i okolicznościach, odzwierciedlając dwa zasadnicze nurty, czyli tradycje jerozolimskie i galilejskie.

Ewangelia według św. Mateusza zachowała świadectwo Marii Magdaleny i ”drugiej Marii„ o pustym grobie, ich spotkaniu ze Zmartwychwstałym oraz ukazywaniu się Jedenastu w Galilei. Ewangelia według św. Marka opowiada o zdumieniu i strachu kobiet, które wczesnym rankiem udały się do grobu, ukazaniu się anioła obwieszczającego zmartwychwstanie Ukrzyżowanego oraz Jego ukazaniu się Jedenastu. Ewangelia według św. Łukasza potwierdza obecność kobiet przy pustym grobie i mówi o obecności Piotra oraz zawiera opowiadanie o uczniach zmierzających do Emaus i ukazywaniu się Jezusa apostołom. Ewangelia według św. Jana utrwaliła najbardziej rozbudowaną pamięć zachowaną w tradycji jerozolimskiej i galilejskiej, opowiadając o Marii Magdalenie oraz Piotrze i Janie przy pustym grobie, ponawianym ukazywaniu się Jezusa wobec Dwunastu i ”niewiernym„ Tomaszu, a także o chrystofaniach nad Jeziorem Galilejskim i przekazaniu Piotrowi władzy pasterskiej. Wszystkie narracje noszą silne znamiona spontaniczności, co sprawia, że trudno je uporządkować i ustalić precyzyjną kolejność opisywanych wydarzeń.

Ewangeliści zgodnie opowiadają o tym, co się wydarzyło, i przytaczają słowa Zmartwychwstałego wypowiedziane do wybranych świadków. Zachowując najważniejsze fakty, nie troszczą się o ich uzgadnianie i wyjaśnianie, dzięki czemu mają znamiona autentyczności. Między głoszeniem wiary w zmartwychwstanie Jezusa, utrwalonym w Pierwszym Liście do Koryntian, a narracjami włączonymi do Ewangelii istnieje znamienna różnica. Paweł powołuje się wyłącznie na świadectwa mężczyzn, w czym znajduje wyraz specyficznie semicki sposób patrzenia, bo w sądach dopuszczani na świadków byli wyłącznie mężczyźni. Jego wyznanie wiary idzie po linii ”oficjalnej„, która zachowuje normy właściwe dla procesu Jezusa i skazania Go na śmierć. Natomiast czterej ewangeliści uznają wielką rolę i zasługi kobiet, które za życia wiernie towarzyszyły Jezusowi, a po Jego śmierci zamierzały dopełnić podstawowych obowiązków pogrzebowych. Nagrodą za wierność motywowaną miłością i wrażliwością stały się nieoczekiwane spotkania z Jezusem Chrystusem.

Wyznania wiary i narracje stanowią dwa sposoby świadczenia o Zmartwychwstałym. Mając odmienny charakter, wzajemnie siebie potrzebują i nawzajem się uzupełniają. Odzwierciedlają pamięć o wydarzeniach, a za pomocą wybranej formy jej przekazywania odkrywają ich znaczenie. W drugiej części trylogii ”Jezus z Nazaretu„ Benedykt XVI napisał: ”W swej strukturze prawnej Kościół jest oparty na Piotrze i Jedenastu, jednak w konkretnej postaci życia kościelnego kobiety są ciągle tymi, które otwierają drzwi Panu, które towarzyszą Mu aż pod krzyż i dlatego mogą Go spotykać także jako zmartwychwstałego„ (s. 280).

Nowotestamentowe świadectwa o Zmartwychwstałym nie zostawiają żadnych wątpliwości, iż nie powrócił do życia biologicznego, jakie znamy, lecz przeszedł do nowej postaci człowieczeństwa. Inność tej egzystencji jest tak ogromna, iż musimy się powstrzymywać przed zbyt daleko idącymi wyobrażeniami. Zmartwychwstały Pan ukazuje się jako człowiek podobny do innych ludzi, ale chociaż jest ten sam, co podczas ziemskiego życia, to już nie taki sam. Wszyscy, którzy doświadczyli Jego paschalnej obecności, mieli wielkie trudności z właściwym przedstawieniem tego, co przeżyli. Radykalnie nowy rodzaj egzystencji i spotkania, jakie ona umożliwiła, sprawił, że – inaczej niż przed męką i śmiercią Jezusa – apostołowie i uczniowie stali się niezłomnymi świadkami Zmartwychwstałego, gotowymi do wyznawania tej prawdy aż po męczeństwo i przyjęcie śmierci.

Drogi Czytelniku,

zapraszamy do zakupu ”Naszego Dziennika„ w sklepie elektronicznym

Ks. prof. Waldemar Chrostowski

Nasz Dziennik