logo
logo

Zdjęcie: Jonathan Weatherill-Hunt/ Licencja: CC BY 2.0/ Flickr

40 lat płyty CD

Środa, 17 sierpnia 2022 (12:52)

40 lat temu, 17 sierpnia 1982 r., zaprezentowano pierwszą na świecie komercyjną płytę kompaktową, która okazała się wielkim przełomem w technologii zapisu dźwięku. Pojawienie się serwisów streamingowych i MP3 znacznie ograniczyło popularność formatu CD, lecz nie podzielił on losu kasety magnetofonowej.

Na początku XX w. dźwięk zapisywano na płaskiej okrągłej płycie pokrytej rowkami, zwanej płytą analogową, odczytywaną przez igłę gramofonową. Kolejnym etapem był zapis dźwięku na taśmie magnetycznej, odtwarzanej na magnetofonie. Pod koniec lat sześćdziesiątych pojawiła się kaseta magnetofonowa. Zaprezentowano ją po raz pierwszy w 1963 r. Jej niewielkie rozmiary były zaletą, lecz taśma ulegała zużyciu i mechanicznym uszkodzeniom. W trakcie eksploatacji jakość zapisanego dźwięku pogarszała się stopniowo, gdy na głowicy magnetofonu ścierała się warstwa tlenku żelaza lub chromu pokrywająca taśmę wykonaną ze specjalnej plastikowej folii.

Na przestrzeni lat zmniejszała się wielkość nośników, ale wzrastała jakość zapisanego na nich dźwięku. A historia srebrnego krążka jest całkiem długa.

17 marca 1970 r. James T. Russell (USA) opatentował nagrywanie cyfrowych informacji na nośniku pokrytym warstwą przeźroczystej folii, którą podświetlano od tyłu lampą halogenową. Patent US3501586A i kolejne patenty Russella zainteresowały czołowych producentów sprzętu audio. Pojawiła się idea, by promień świetlny reflektora zastąpić laserową wiązką.

Dysk optyczny to nośnik danych używany w systemach komputerowych do zapisu danych. Ma formę płaskiego plastikowego dysku pokrytego warstwą materiału, na którym są zapisywane bity informacji w postaci fragmentów w różnym stopniu odbijających wiązkę światła. Odczyt danych odbywa się przez oświetlenie nośnika promieniem lasera. Dane są zapisane sekwencyjnie na spiralnej ścieżce od środka na zewnątrz dysku.

W 1974 r. holenderski koncern Philips podjął pierwsze prace nad zapisem dźwięku na dysku optycznym. Jednym z inżynierów, którzy w istotnym stopniu przyczynili się do wynalezienia płyty CD, był Kees Schouhamer Immink. Równolegle prace nad nowym typem nośnika podjął japoński koncern Sony.

8 marca 1979 r. podczas prezentacji prasowej zorganizowanej przez firmę Philips pokazano pierwszą, eksperymentalną jeszcze płytę kompaktową. Od współczesnych CD różniła się m.in. mniejszą o 50 mm średnicą (115 mm).

W latach 1979-1980 opracowano tzw. Red Book – Czerwoną Księgę, w której po raz pierwszy zapisano najważniejsze standardy i normy formatu. Płyta kompaktowa to wykonany z poliwęglanu krążek o grubości 1,2 mm i średnicy 12 cm, pokryty warstwą aluminium, w którym zapisano informacje. W kolejnych latach ukazywały się następne księgi, m.in. żółta – opisująca format CD-ROM do przechowywania danych informatycznych (1983), zielona (1986), pomarańczowa – opisująca CD do nagrywania (format CD-RW), oraz kolejne wersje płyt kompaktowych. Ostatnią z tzw. Tęczowych Ksiąg wydano w 2000 r.

17 sierpnia 1982 r. w Langenhagen (RFN) podczas konferencji prasowej wytwórni PolyGram (wówczas w grupie Philips) zaprezentowano pierwszą na świecie komercyjną płytę kompaktową. Cyfrowy zapis wyróżniał się dobrymi parametrami dźwięku i trwałością określaną początkowo na kilkanaście lat. Dziś wiemy, że trwałość CD jest znacznie dłuższa.

W porównaniu z eksperymentalnym CD z 1979 r. skierowana do seryjnej produkcji i sprzedaży płyta kompaktowa mieściła (i mieści do dziś) nagranie o długości do 80 min, co odpowiada 650 MB danych. Proces produkcji pojedynczego krążka trwa zwykle ok. 5 sekund.

Rozwój technologii i masowa produkcja sprawiły, że już na początku lat dziewięćdziesiątych odtwarzanie dźwięku z płyty kompaktowej było już dostępne w cenie do przyjęcia dla przeciętnego użytkownika. Wprowadzono CD do nagrywania (CD-RW) oraz kolejne formaty, m.in. XRCD i SACD. „Kompakt” w znacznej mierze wyparł z rynku nie tylko płytę analogową. Do lamusa odeszła również kaseta magnetofonowa.

JG, PAP

NaszDziennik.pl