Seria „Wielcy polscy ekonomiści”, emitowana przez Narodowy Bank Polski od 2017 roku, obejmuje najwybitniejsze postaci polskiej ekonomii, których koncepcje i dorobek naukowy mają niebagatelne znaczenie dla rozwoju polskiej gospodarki, finansów i społeczeństwa. Dotychczas w serii ukazało się dziewięć monet. Zapoczątkowała ją moneta poświęcona Mikołajowi Kopernikowi, który obok teorii heliocentrycznej ma na swoim koncie również teorie ekonomiczne dotyczące obrotu pieniądza, a jego memoriały o pieniądzu miały ogromne znaczenie dla rozwoju ekonomii i stanowiły przełom w pojmowaniu pieniądza. W kolejnych emisjach na monetach znaleźli się: Fryderyk Skarbek, Roman Rybarski, Stanisław Głąbiński, Stanisław Grabski, Leopold Caro, Ferdynand Zweig, Adam Krzyżanowski i Adam Heydel.
Kolejnymi postaciami zasłużonymi dla polskiej ekonomii, które tym razem przypomina Narodowy Bank Polski, są Tadeusz Brzeski i Edward Taylor.
Tadeusz Brzeski, ekonoimista i nauczyciel akademicki, żył w latach 1884-1958. Absolwent prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, studiował też ekonomię w Monachium i Berlinie. Był profesorem, a także rektorem Uniwersytetu Warszawskiego. Po wybuchu II wojny światowej przeniósł się do Lwowa, skąd władze sowieckie deportowały go do Kazachstanu. Zwolniony w 1941 r. z armią gen. Władysława Andersa, był na Bliskim Wschodzie. Następnie trafił do Londynu, gdzie mieszkał do końca życia, uczestnicząc aktywnie w życiu emigracyjnym. W swojej pracy koncentrował się na zagadnieniach teoretycznych, m.in. na analizie pojęć związanych z metodologią ekonomii.
„Stworzył złożoną klasyfikację zjawisk gospodarczych i faktów polityki społecznej, do których zaliczał wartości, miary i formy gospodarcze” – pisze w folderze emisyjnym Grzegorz Jeż. Kładł również ogromny nacisk na psychologiczny aspekt życia gospodarczego. „Brzeski wysunął pogląd, że teoria gospodarowania winna brać pod uwagę motywy postępowania jednostek i społeczności, co szczegółowo wyłuszczył w jednej ze swoich najważniejszych prac – »Psychologicznej teorii gospodarczej w zarysie«. Bronił tezy, że życie gospodarcze jest splotem faktów przyrodniczych i psychologicznych, próbując tym samym godzić argumenty szkoły historycznej z myśleniem dedukcyjnym” – czytamy w folderze towarzyszącym emisji monety.
Na rewersie monety, którą zaprojektował Grzegorz Pfeifer, znajdują się wizerunek Tadeusza Brzeskiego, daty jego urodzin i śmierci oraz cytat pochodzący z dzieła „Polska jako jednostka gospodarcza”.
Równie wybitną, co zasłużoną postacią dla polskiej ekonomii był Edward Taylor, któremu poświęcona jest druga moneta. Wywodził się ze szkockiej rodziny osiadłej w Polsce w XVII w. Ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie uzyskał doktorat. Początkowo silnie zaangażował się w ruch spółdzielczy, o którym napisał cenioną monografię „O istocie spółdzielczości”. Przełom w jego życiu nastąpił w 1919 r., gdy Taylorowi zaproponowano utworzenie i zorganizowanie sekcji ekonomicznej na Wydziale Prawno-Ekonomicznym poznańskiego uniwersytetu. Wykładał tam przez cały okres międzywojnia, tworząc podwaliny poznańskiej szkoły ekonomicznej. Po wojnie, zmuszony przez władze komunistyczne, przeszedł w stan spoczynku, a na uczelnię powrócił dopiero w 1956 r. Wychował kilka pokoleń polskich prawników i ekonomistów. Był zwolennikiem ekonomii klasycznej, w szczególności zaś teorii Alfreda Marshalla. Jego zainteresowania naukowe – obok teorii ekonomii – obejmowały też naukę o pieniądzu, zagadnienia skarbowości oraz spółdzielczości.
„Opowiadał się za wolnością gospodarczą i własnością prywatną, a przeciw nadmiernemu etatyzmowi. Apelował jednak o sumienną współpracę wszystkich warstw społecznych w duchu solidaryzmu. Był myślicielem bardzo płodnym, jego dorobek naukowy i publicystyczny liczy około trzysta pozycji” – czytamy w folderze emisyjnym. Na koncie Edwarda Taylora są także liczne tłumaczenia klasyków ekonomii na język polski. Z jego inicjatywy powstała seria wydawnicza „Poznańskie Prace Ekonomiczne”, w której publikowano najlepsze prace doktorskie i habilitacyjne w okresie międzywojennym. W dorobku Edwarda Taylora na uwagę zasługują takie pozycje, jak: „Inflacja polska”, „Druga inflacja polska”, „Wstęp do ekonomiki”, „Teoria produkcji” czy „Historia rozwoju ekonomiki”.
Na rewersie monety poświęconej Edwardowi Taylorowi widnieje wizerunek ekonomisty oraz daty jego urodzin i śmierci, a na awersie został umieszczony cytat pochodzący z dzieła „Wstęp do ekonomiki”. Projektantką monety jest Dominika Karpińska-Kopiec.
Srebrne monety o nominale 10 zł zostały wybite stemplem lustrzanym w nakładzie do 10 tysięcy sztuk każda. Od wtorku monety będą dostępne w kasach 16 Oddziałów Okręgowych NBP na terenie całego kraju oraz w sklepie internetowym Kolekcjoner na stronie www.nbp.pl/monety w cenie emisyjnej 150 złotych.
