Związki strażackie działające pod zaborami, walczące przez lata o zachowanie polskości i odzyskanie niepodległości Polski, spotkały się na I Ogólnopaństwowym Zjeździe Straży Pożarnych RP w Warszawie w dniach 8–9 września 1921 roku. Ogólnopolski zjazd straży pożarnych był impulsem do zjednoczenia ruchu strażackiego i powstania jednej organizacji skupiającej strażaków. Wzięło w nim udział 3690 delegatów, a obrady zaszczycił swą obecnością premier RP Wincenty Witos oraz ministrowie jego rządu. Delegację uczestników zjazdu przyjął Naczelnik Państwa Marszałek Józef Piłsudski.
Jak podkreśla w folderze emisyjnym dr Marian Zalewski, spotkanie zakończyło się powołaniem Głównego Związku Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, którego kontynuatorem jest Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przypomina, że wówczas na ziemiach odrodzonej Rzeczypospolitej działało blisko trzy tysiące ochotniczych straży pożarnych [OSP]. – Związek zjednoczył straże istniejące wcześniej na terenach zaboru austriackiego (w tym w ramach korporacji powołanej w 1875 roku we Lwowie), zaboru rosyjskiego (również będące częścią utworzonego w 1916 roku Związku Floriańskiego) oraz zaboru pruskiego – akcentuje dr Marian Zalewski.
Podczas zjazdu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Warszawie wybrano Zarząd Główny. Prezesem został Bolesław Chomicz, a jego – zastępcą Karol Rzepecki. W skład zarządu weszli także: Zygmunt Choromański – skarbnik, Jan Kuc – sekretarz, Stanisław Olkuski – kustosz, Bolesław Pachelski – p.o. naczelnik. Na członków zarządu wybrano: Bolesława Kozłowskiego, Klemensa Matusiaka, Adama Mrozowskiego, Józefa Tuliszkowskiego i Bolesława Wójcikiewicza.
Od I Ogólnopaństwowego Zjazdu Straży Pożarnych RP w 1921 roku szczególnego znaczenia nabiera idea solidarności, w myśl sentencji „W jedności siła”, łącząc strażaków ochotników w działaniach na rzecz ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa. – W szlachetnej służbie dla Ojczyzny, ratowania ludzi oraz ich mienia tysiące strażaków oddało swoje życie i zdrowie. Poświęcenie strażaków ochotników jest szkołą obywatelskiej powinności wobec państwa, patriotyzmu, demokracji i samorządności. Godnie wypełniają oni swoje zadania „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek” – wskazuje dr Marian Zalewski. Strażacy ochotnicy niosą pomoc, ratując życie i mienie ludzkie, a także pielęgnują tradycję oraz dziedzictwo kultury poprzez m.in. działalność orkiestr dętych, zespołów artystycznych oraz działalność edukacyjną muzeów strażackich, izb pamięci Ochotniczych Straży Pożarnych oraz liczne wydawnictwa.
Rolę i poświęcenie strażaków ochotników docenił Ojciec Święty Jan Paweł II, który w liście apostolskim z okazji 800-lecia parafii św. Floriana na Kleparzu w Krakowie w 1984 roku napisał m.in. „[...] wierni przykazaniu miłości i chrześcijańskiej tradycji, niosą pomoc bliźniemu w obliczu zagrożenia klęskami żywiołowymi”.
Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP pełnię swej samorządności i samodzielności uzyskał po 1989 roku. Obecnie zrzesza 16 tysięcy jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych i 700 tysięcy strażaków ochotników. Warto przypomnieć, że Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP posiada struktury odpowiadające podziałowi administracyjnemu kraju.
Poświęcenie strażaków ochotników symbolizują na monecie strażacy w akcji przeciwpożarowej. Srebrną dziesięciozłotówkę, która ukazała się w nakładzie do 10 tysięcy sztuk zaprojektował Sebastian Mikołajczak. Od poniedziałku będzie ją można nabyć w cenie emisyjnej 150 zł brutto w Wojewódzkich Oddziałach Okręgowych Narodowego Banku Polskiego oraz w sklepie internetowym NBP Kolekcjoner.
Kolejna – ostatnia w tym roku – emisja walorów kolekcjonerskich Narodowego Banku Polskiego została zaplanowana na dzień 9 grudnia. Wówczas do rąk kolekcjonerów trafi moneta o nominale 10 zł „Pamięci ofiar stanu wojennego”.
