logo

Twórcy AI zainspirowani pracami polskiego matematyka

Środa, 18 listopada 2026 (11:05)
Aktualizacja: Środa, 18 listopada 2026 (11:15)

Metody polskiego matematyka Tadeusza Bałabana sprzed czterech dekad stały się podstawą dwóch prób rozwiązania zagadki Yanga–Millsa. Za pomocą AI badacze chcą ściśle uzasadnić teorię opisującą oddziaływania cząstek. Jeden z wyników pozytywnie oceniła komisja ekspertów, ale część problemu pozostaje otwarta.

W latach 80. polski matematyk Tadeusz Bałaban rozwijał metody, które miały nadać ścisłą postać jednej
z podstawowych teorii fizyki cząstek. Udało mu się pokonać część trudności, lecz dalsza droga okazała się wyjątkowo pracochłonna. Dziś jego program rozwijają dwa zespoły korzystające ze sztucznej inteligencji.

Chodzi o kwantową teorię Yanga–Millsa. Na jej podstawie zbudowano między innymi opis oddziaływania silnego, które wiąże kwarki wewnątrz protonów i neutronów tworzących jądra atomowe. Obliczenia fizyków pozwalają trafnie przewidywać wyniki doświadczeń. Brakowało jednak ścisłego dowodu, że stojąca za nimi teoria daje się skonstruować bez matematycznych sprzeczności.

AB, PAP