Geny niekodujące mogą być przyczyną cukrzycy u niemowląt
Pojawiająca się u niemowląt cukrzyca może być spowodowana przez niekodujące geny, których dotychczas o to nie podejrzewano – informuje „American Journal of Human Genetics”.
Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, będąca coraz większym problemem na całym świecie. Choruje
na nią setki milionów osób, a umiera rocznie blisko
1,5 miliona. Według danych NFZ w Polsce choruje około
3 mln osób, z czego mniej więcej połowa pozostaje niezdiagnozowana. Podwyższony poziom glukozy we krwi prowadzi do uszkodzeń naczyń, serca, oczu i nerek. Główne objawy to nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, senność oraz wolne gojenie ran.
Większość badań dotyczących podłoża genetycznego cukrzycy skupiała się do niedawna na genach „kodujących” – tych, które produkują białka.
Jak wykazali naukowcy z University of Exeter w Wielkiej Brytanii, przyczyną występowania cukrzycy w wieku dziecięcym mogą być błędy w tej części genomu, która historycznie była pomijana w badaniach. Chodzi o zmiany DNA w dwóch genach, które zamiast białek kodują funkcjonalne cząsteczki RNA. RNA odgrywa w organizmie różne role, na przykład reguluje działanie genów i wpływa na sposób „odczytu” i interpretacji informacji genetycznej.
Zespół badawczy wykorzystał sekwencjonowanie genomu, metodę odczytującą wszystkie „litery” ludzkiego DNA.
Jak się okazało, zmiany w dwóch genach, RNU4ATAC
i RNU6ATAC, były przyczyną autoimmunologicznej cukrzycy noworodkowej u 19 dzieci. Dzieci objęte badaniem zostały zidentyfikowane dzięki działalności University Exeter, który na całym świecie wykonuje bezpłatne testy genetyczne dzieciom, u których podejrzewa się genetycznie uwarunkowane formy cukrzycy.
Wszystkie 19 dzieci miało rzadką autoimmunologiczną postać cukrzycy, w której układ odpornościowy atakuje komórki beta produkujące insulinę, regulującą poziom cukru we krwi. Zjawisko to występuje również w cukrzycy typu 1. Zespół wykorzystał najnowocześniejsze metody laboratoryjne i obliczeniowe do analizy próbek pobranych od dzieci i odkrył, że mutacja w dwóch genach niekodujących powodowała zaburzenia w blisko 800 innych genach, z których wiele jest powiązanych z układem odpornościowym. Zrozumienie przyczyn cukrzycy noworodkowej powinno pozwolić na opracowanie nowych metod leczenia i lepszej opieki.
AB, PAP
