Uroczystości 100. rocznicy włączenia części Górnego Śląska do Polski to kulminacja i zwieńczenie obchodów z minionych lat, kiedy świętowaliśmy setne rocznice kolejnych powstań śląskich i plebiscytu.
Zagadnienia dotyczące powstań śląskich, plebiscytu oraz włączenia części Śląska do Polski były w ostatnich latach tematem ponad 25 publikacji naukowych i popularnonaukowych IPN. Instytut przygotował też przeszło 25 różnego rodzaju materiałów edukacyjnych, m.in. infografikę „Województwo śląskie w II RP (1922-1939)”. Wystawy na temat powstań śląskich zaprezentowano w ponad 120 miastach w całej Polsce.
Dyrektor dr Andrzej Sznajder podkreśla: „Chcemy opowiadać historię Górnego Śląska nie tylko mieszkańcom regionu, ale również innych części Polski”. Ważną częścią rocznicowych działań były specjalne dodatki prasowe o zasięgu ogólnopolskim, które ukazały się w łącznym nakładzie około 600 tys. egzemplarzy.
Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Katowicach przygotowało w ramach tegorocznych uroczystości m.in. wystawy plenerowe „»Pamiętaj, że nosisz mundur« Policja Województwa Śląskiego w stulecie utworzenia” oraz „Bramy do Polski 1922”. Od czerwca 2022 r. będzie dostępna odznaka pamiątkowa „Orzeł śląski 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty”.
Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach prowadzi akcję oznaczania grobów znakiem pamięci „Tobie, Polsko”. Dotychczas oznaczono ponad 30 grobów powstańców śląskich. Biuro kontynuuje akcję: „»Powstańcy to wiara, nadzieja i cud« – ocalmy groby Powstańców Śląskich od zapomnienia!”.
Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Katowicach przygotowuje publikacje: „Rok 1920 na Górnym Śląsku. Alianci – kampania plebiscytowa – powstanie”, „Atlas Górnego Śląska 1919-1922. Wybór źródeł kartograficznych” oraz edycję naukową ponad czterdziestu wystąpień Wojciecha Korfantego w Sejmie Śląskim w latach 1922-1929, prezentujących m.in. poglądy tego polityka na zagadnienia związane z integracją województwa śląskiego z II Rzecząpospolitą.
Główne uroczystości z udziałem przedstawicieli władz państwowych, wojewódzkich, samorządowych, kościelnych, instytucji kultury, środowisk naukowych oraz społecznych zaplanowano na 19 czerwca 2022 r. Rozpoczną się od Mszy Świętej sprawowanej w archikatedrze Chrystusa Króla. W południe na katowicki rynek ponownie wjedzie na czele wojska gen. Stanisław Szeptycki. Zaplanowano uroczystą inscenizację połączoną z paradą grup rekonstrukcyjnych.
W niedzielę o godz. 16.00 odbędzie się uroczyste otwarcie Panteonu Górnośląskiego w Katowicach (przyziemia archikatedry katowickiej, wejście od ulicy Wita Stwosza).
Panteon Górnośląski w Katowicach to miejsce, które stanowi żywy pomnik uwieczniający dokonania osób zasłużonych dla Górnego Śląska oraz setną rocznicę przyłączenia części Górnego Śląska do Polski. Organizatorami nowej instytucji kultury są Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Województwo Śląskie, Archidiecezja Katowicka oraz Miasto Katowice.
Obchody objęte są Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy. 7 czerwca 2022 r. w Katowicach prezydent RP Andrzej Duda podpisał ustawę o ustanowieniu Narodowego Dnia Powstań Śląskich.
Z okazji obchodzonego po raz pierwszy w historii Dnia Powstań Śląskich Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach wraz z Towarzystwem Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich oraz parafią Niepokalanego Poczęcia NMP zapraszają na uroczystość odsłonięcia pomnika Orląt i Kadetów Lwowskich, która odbędzie się 20 czerwca 2022 r. na placu ks. Emila Szramka 1 w Katowicach. Wydarzenie rozpocznie się o godz. 9.00 Mszą Świętą sprawowaną pod przewodnictwem arcybiskupa metropolity lwowskiego Mieczysława Mokrzyckiego. Po jej zakończeniu nastąpi odsłonięcie i poświęcenie pomnika. Uroczystość zwieńczy zasadzenie dębu papieskiego, który na okazję 100-lecia powrotu części Górnego Śląska do Polski został specjalnie poświęcony przez Ojca Świętego Franciszka. Uroczystość uświetni oprawa muzyczna w wykonaniu Zespołu Muzyczno-Tanecznego „Promyki Krakowa” oraz Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. M. Karłowicza w Katowicach. Pomnik został sfinansowany ze środków Instytutu Pamięci Narodowej oraz Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich.
W uroczystościach wezmą udział dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, oraz dr Andrzej Sznajder, dyrektor katowickiego oddziału IPN.
