Rozwój gospodarki Europy, której kluczową część stanowi obszar Unii Europejskiej, powinien być analizowany, stymulowany i zarządzany z perspektywy maksymalizacji wzrostu wartości dla wszystkich państw. Nie jest możliwe istnienie silnej gospodarki UE w sytuacji słabych ekonomii narodowych lub bardzo różniących się potencjałem ekonomicznym.
Nieefektywny model ekonomiczny UE jest wynikiem dominacji gospodarki Niemiec, co przekłada się na redukcję tempa wzrostu PKB, a jednocześnie na brak konwergencji potencjału ekonomicznego państw UE
w stosunku do potencjału gospodarczego Niemiec. Na tym tle od 2004 r. do chwili obecnej obserwuje się oddalanie zamiast zbliżania potencjałów ekonomicznych poszczególnych państw UE w relacji do Niemiec,
mimo że często wydaje się inaczej.
Od 2004 r. miały miejsce takie zjawiska, jak: wejście Polski i innych krajów Trójmorza do UE, rozszerzanie strefy Schengen, ekspansja kapitału z zachodniej UE do nowych państw członkowskich, w miarę swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i ludzi. Jak się okazuje, te wydarzenia nie doprowadziły do silniejszej pozycji gospodarczej UE wobec USA, co wynikało z takich czynników, jak: rosnąca centralizacja decyzji gospodarczych i finansowych w UE pod wpływem Niemiec, podejście do transformacji energetycznej, podatek za emisję CO2 i wprowadzenie waluty euro. Ponadto system ETS wpłynął na pogorszenie rozwoju gospodarczego państw Trójmorza, w tym szczególnie Polski, gdyż najbardziej penalizowana jest produkcja energii z węgla.
Do oceny odległości potencjałów ekonomicznych państw UE w relacji do Niemiec wykorzystano sformułowany przez autora indeks konwergencji potencjału ekonomicznego (IKPE), który nie opiera się tylko na PKB per capita, lecz uwzględnia wiele innych czynników. Najbardziej odległość do Niemiec, mierzona indeksem IKPE, zwiększyła się dla Włoch i Francji oraz Hiszpanii, a odległość pozostałych państw UE do Niemiec, w tym Polski, też stale się powiększa.
Trzeba pamiętać, że PKB/capita nie jest miernikiem zamożności obywateli, co na ogół się eksponuje, dlatego oceny potencjałów ekonomicznych należy dokonywać nie tylko w oparciu o PKB/capita, lecz także za pomocą takich miar, jak: wartość aktywów finansowych/capita, średnia wartość nieruchomości na mieszkańca, średnia płaca, minimalne wynagrodzenie oraz ilość metrów kwadratowych mieszkania, które można kupić za pensję.
Europejska Wspólnota Gospodarcza, zainicjowana przez Roberta Schumana, która niestety została w 1992 r. usunięta przez UE, zakładała równomierny i solidarny rozwój wszystkich państw Wspólnoty. Centralizacja w UE prowadzi do hegemonii gospodarczej Niemiec, co – jak wynika z powiększającej się odległości potencjałów ekonomicznych państw UE do Niemiec – nie umożliwia ich zbliżania się, a tym samym prowadzi do pogarszającej się kondycji unijnej gospodarki na tle innych regionów świata.
