Wcześnie wykryć raka

Pod hasłem „Pomóż zapobiec 100 000 niepotrzebnych zgonów rocznie” ruszyła kampania promująca badania przesiewowe służące wczesnemu wykrywania raka jelita grubego. Rak ten to trzeci najczęściej występujący nowotwór w Europie – alarmuje Digestive Cancers Europe.

Kampania odbywa się w ramach obchodzonego w marcu Europejskiego Miesiąca Świadomości Raka Jelita Grubego. Jej organizatorem są: Digestive Cancers Europe oraz Fundacja EuropaColon Polska. Głównym celem kampanii jest zmniejszenie zachorowalności oraz śmiertelności z powodu raka jelita grubego w Europie i w Polsce.

„Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej występującym nowotworem w Europie” – podkreśla dyrektor Digestive Cancers Europe Jola Gore-Booth. Każdego roku u około 400 tys. obywateli Unii Europejskiej diagnozuje się raka jelita grubego, a 180 tys. z nich umiera. W całej Europie co roku wykrywanych jest 550 tys. tych nowotworów, a w 260 tys. przypadków dochodzi do zgonów.

W Polsce rocznie diagnozowanych jest 19 tys. nowych przypadków i 12 tys. zgonów z powodu raka jelita grubego. W naszym kraju stale wzrasta zachorowalność na raka jelita grubego, w ostatnich 40 latach zwiększyła się ona co najmniej czterokrotnie, szczególnie wśród mężczyzn.

Organizatorzy kampanii w informacji przesłanej PAP podkreślają, że jedynie wczesne wykrycie raka jelita grubego, podobnie jak innych nowotworów, umożliwia skuteczne leczenie. Pacjenci wcześnie zdiagnozowani w stadium pierwszym – podkreśla się – mają 90 proc. szans na przeżycie w porównaniu do zaledwie 10 proc. przy wykryciu choroby w stadium czwartym, najbardziej zaawansowanym. Rak jelita grubego rozwija się powoli, w ciągu ośmiu do dziesięciu lat, mimo to aż 55 proc. pacjentów diagnozowanych jest w późnych stadiach, czyli dopiero w trzecim i czwartym etapie rozwoju.

„Martwi nas to, że mimo możliwości wczesnego wykrycia tego nowotworu tylko u 14 proc. osób wykrywany jest on w stadium pierwszym. Dlatego tak ważne są powszechne badania przesiewowe” – alarmuje Błażej Rawicki, prezes Fundacji EuropaColon Polska.

Organizatorzy kampanii proponują wprowadzenie do badań przesiewowych w pierwszej kolejności bezpłatne testy na krew utajoną w kale, znane jako FIT (test immunochemiczny). Wykorzystuje się w nich przeciwciała przeciwko ludzkiej hemoglobinie świadczącej o obecności krwi w kale. Wymagają one pobrania w warunkach domowych tylko jednej próbki stolca.

„To prosty, dziesięciosekundowy test. Niestety, jest on dostępny tylko w nielicznych z 27 krajów Unii Europejskiej, np. w Holandii. Naszym wyzwaniem jest przyjęcie tego testu w ramach powszechnych badań przesiewowych, aby każdy miał szansę na wcześnie wykrycie raka jelita grubego i ocalenie życia” – dodaje Jola Gore-Booth.

Kampania zamierza zwiększyć wsparcie publiczne dla większej dostępności tego rodzaju badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego w całej Europie za pośrednictwem platformy społecznej Change.org. Służyć ma temu podpisanie petycji przygotowanej również w języku polskim, znajdującej się na stronie: www.change.org/p/eu-parliament-badania-przesiewowe-w-kierunku-raka-jelita-grubego-dla-wszystkich-po-50-roku-życia.

Test FIT jest dostępny w Polsce, ale nie jest refundowany z budżetu. Przedstawiciele Fundacji EuropaColon Polska twierdzą, że Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie w naszym kraju tego badania na krew utajoną w kale od 2021 r. dla każdego między 40. a 65. rokiem życia, jednak tylko w pakiecie badań dodatkowych, a o skierowaniu na badanie ma decydować lekarz.

W Polsce w ramach bezpłatnych badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego wykonywana jest kolonoskopia, czyli wziernikowanie jelita grubego. Pozwala ona nie tylko wykryć nowotwór, ale i mu zapobiec. Dzięki niej można wykryć i od razu usunąć polipy, czyli stany przedrakowe, z których może się rozwinąć guz złośliwy.

Błażej Rawicki zwraca uwagę, że zbyt mało, bo tylko 17 proc. osób, odpowiada u nas na zaproszenie na kolonoskopię w ramach Programu Badań Przesiewowych prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia

Gdyby we wszystkich krajach europejskich udało się wykrywać 50 proc. przypadków raka jelita grubego w pierwszym stadium choroby, co roku można byłoby uratować 130 tys. osób. W samej Unii Europejskiej byłoby to blisko 100 tys. obywateli.

Mniejsze byłyby też koszty terapii. Leczenie pacjentów z rakiem jelita grubego w stadium pierwszym kosztuje średnio 4 tys. euro, a w stadium czwartym już 40 tys. euro, czyli dziesięciokrotnie więcej.

Iga Rawicka z Fundacji EuropaColon Polska powiedziała PAP, że na razie jedynie w Holandii, dzięki dobrym programom badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego, aż 48 proc. wszystkich nowotworów jelita grubego jest diagnozowanych na etapie pierwszym. Przed wprowadzeniem badań przesiewowych udawało się to jedynie u 15 proc. pacjentów. 

RP, PAP