Zmarła sanitariuszka z Powstania Warszawskiego
W wieku 94 lat na wieczną wartę odeszła ppor. Wanda Zalewska-Zdun, ps. Rawicz – sanitariuszka z Powstania Warszawskiego, żołnierz II Obwodu „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu AK – napisano na Fb Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (UdSKiOR).
„Pani Wanda do końca aktywnie działała w środowisku kombatanckim, reprezentując je na licznych uroczystościach o charakterze patriotycznym i spotykając się z młodzieżą. Niestrudzenie krzewiła pamięć o swoich poległych kolegach” – przypomniano. „Wieczne odpoczywanie racz Jej dać, Panie!” – zakończono.
Pod wpisem opublikowano zdjęcie ppor. Zalewskiej-Zdun z ubiegłorocznych obchodów 78. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową.
Na stronie UdSKiOR opublikowano wpis na Twitterze syna Pawła Zduna. „03.04.1926 – 29.01.2021 sanitariuszka Zgrupowanie »Żywiciel« artysta plastyk, nauczycielka, najukochańsza Mama, Babcia i Prababcia odeszła w Panu. Bóg zapłać wszystkim tak licznym, którzy pomagali Mamie. Proszę o modlitwę za spokój Jej duszy” – napisał.
Wanda Zalewska-Zdun (ur. 3 kwietnia 1926 r. w Warszawie) była córką Stanisława i Heleny z domu Fontana.
W 1939 r. ukończyła Szkołę Powszechną nr 64 przy ul. Felińskiego. W latach okupacji była uczennicą tajnych kompletów Żeńskiego Gimnazjum i Liceum im. Aleksandry Piłsudskiej na Żoliborzu. Do wybuchu Powstania ukończyła I klasę licealną.
Działała w konspiracji od wiosny 1944 r. Po przejściu szkolenia sanitarnego, w lipcu 1944 r. została przydzielona do II Obwodu „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej. Powstanie Warszawskie spędziła służąc w punktach opatrunkowych na Żoliborzu, a przed jego kapitulacją – w szpitalu przy ul. Krechowieckiej.
Po upadku Powstaniu Warszawskiego została wywieziona wraz z częścią szpitala z ul. Krechowieckiej. Przeszła przez obóz przejściowy w Pruszkowie (Dulag 121). Trafiła do Częstochowy, gdzie w oddziale RGO (Rada Główna Opiekuńcza) dostała skierowanie na kwaterę do Kawodrzy Dolnej (zamieszkała u p. Majchrzaka i p. Świerczyńskiej). Pod koniec 1944 r. za pośrednictwem PCK odnalazła matkę, z którą wyruszyła w kierunku Warszawy w poszukiwaniu ojca, przebywającego po wypędzeniu z Warszawy w Brwinowie.
Wiosną 1945 r. powróciła do Warszawy. W lipcu tego roku zdała egzamin dojrzałości w Liceum im. księcia Józefa Poniatowskiego na Żoliborzu. Jak podaje jej biogram na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego, „nie ujawniła swojej działalności w Armii Krajowej oraz udziału w Powstaniu Warszawskim”.
W latach 1946-1949 (do absolutorium) studiowała na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Od zakończenia studiów członek Związku Polskich Artystów Plastyków. Od jesieni 1949 r. do końca 1952 r. pracowała jako projektant druków na tkaninach w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie. W 1951 r. poślubiła Stanisława Zduna, który w latach okupacji pod ps. Grom był łącznikiem w Lubelskim Okręgu AK.
W 1980 r. weszła do Sekcji Oświaty i Wychowania Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność”. W październiku 2000 r. została awansowana do stopnia podporucznika.
W 2015 r. uhonorowano ją Medalem XXXV-lecia NSZZ „Solidarność” („za oddaną pracę na rzecz Związku i Dobra Wspólnego”, a w 2016 r. nadano jej Złotą Odznakę Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” – „za szczególne zasługi dla NSZZ »Solidarność« w dziedzinie oświaty i wychowania”.
W lipcu 1996 r. odznaczono ją Warszawskim Krzyżem Powstańczym oraz Krzyżem Armii Krajowej. W 2011 r. otrzymała Medal „Digno Laude” oraz Medal „Pro Memoria”. W 2012 r. wręczono jej Złoty Medal „Za zasługi dla obronności Kraju”.
W 2016 r. otrzymała „Medal Honorowy Powstania Warszawskiego 1944, 1 VIII – 2 X”.
AB, PAP
