Opolskie: Uroczystości w Starym Grodkowie
W woj. opolskim odbyły się uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Niezłomnych. W Starym Grodkowie, z udziałem władz samorządu województwa, upamiętniono zamordowanych tam we wrześniu 1946 r. żołnierzy NSZ z oddziału „Bartka”. W Brzegu odsłonięto tablicę upamiętniającą Jana Sabina – żołnierza antykomunistycznego podziemia.
Jak przypomniał Marcin Żukowski z opolskiego oddziału IPN, Jan Sabin był żołnierzem powojennego podziemia walczącego z komunistami. Został aresztowany w 1952 r. i skazany na karę śmierci, którą zamieniono na wieloletnie więzienie. Część kary odbył w zakładzie karnym w Brzegu, gdzie osiadł po wyjściu na wolność w 1967 r. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
W Starym Grodkowie złożono kwiaty pod pomnikiem zamordowanych tam przez żołnierzy sowieckich i funkcjonariuszy UB żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych z oddziału „Bartka”. W Nysie wieczorem odprawiona zostanie Msza Święta w bazylice oraz zaplanowano złożenie kwiatów i zapalenie zniczy pod tablicą pamiątkową.
Jednym z miejsc, gdzie komuniści po wojnie dopuścili się zbrodni na obywatelach własnego państwa, jest Stary Grodków, w którym zamordowano kilkudziesięciu żołnierzy NSZ. Według ustaleń IPN jesienią 1946 r. służby specjalne przygotowały akcję, której celem był działający na Podbeskidziu oddział NSZ kpt. Flamego „Bartka”.
Podstawieni agenci przekonali żołnierzy NSZ, że istnieje możliwość przerzucenia ich poza granice Polski. W tym celu około 150 członków oddziału w trzech transportach wyjechało na teren obecnego woj. opolskiego, skąd mieli udać się w dalszą podróż. Według ustaleń IPN w przypadku dwóch grup, które udały się w okolice wsi Baruty oraz Starego Grodkowa, zastosowano podobny scenariusz. Żołnierzy ulokowano w znajdujących się na odludziu, zaminowanych wcześniej budynkach. Gdy częstowane wódką ofiary zasnęły, budynki wysadzono w powietrze. Otaczający obiekty funkcjonariusze sowieckich i polskich służb bezpieczeństwa dobili pozostałych przy życiu, a następnie wszystkie ofiary pochowali w bezimiennych mogiłach.
Instytut Pamięci Narodowej wielokrotnie prowadził badania w miejscach, co do których zachodziło podejrzenie, że mogą tam znajdować się szczątki zamordowanych żołnierzy. Podczas II etapu działań (2016) w Starym Grodkowie odkryto masowe mogiły, w których znajdowały się zarówno szczątki ludzkie, mające uszkodzenia właściwe dla eksplozji i postrzałów, jak i liczne artefakty (m.in. ryngrafy, krzyż harcerski, a także kartka z zapisaną pieśnią żołnierską). Odnaleziono też kilka indywidualnych jam grobowych i fragmenty spalonych rzeczy osobistych. W czerwcu 2019 r. w Starym Grodkowie uroczyście odsłonięto miejsce upamiętnienia ofiar mordu z 1946 r., z symbolicznymi kamieniami w miejscach, gdzie znaleziono szczątki żołnierzy NSZ z oddziału „Bartka”.
AB, PAP
