Projekt o paszportach a sprawa dzieci mających „rodziców tej samej płci”
O wypracowanie rozwiązań, które umożliwią uzyskiwanie polskich paszportów przez dzieci, w których zagranicznych aktach urodzenia wpisano jako rodziców osoby tej samej płci, zwrócił się do MSWiA Rzecznik Praw Obywatelskich. Stanowisko przekazał w ramach konsultacji nad projektem dot. paszportów.
Projekt nowelizacji ustawy o dokumentach paszportowych, przygotowany w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, na początku lutego br. ukazał się na stronie Rządowego Centrum Legislacji i trafił do konsultacji. Przede wszystkim przewiduje on m.in. utworzenie nowego Rejestru Dokumentów Paszportowych, możliwość złożenia elektronicznego wniosku o paszport, a wśród usług elektronicznych – m.in. powiadamianie obywateli o zbliżającym się terminie utraty ważności paszportu.
Według RPO „urodzeni za granicą i tam mieszkający małoletni obywatele RP – których polscy rodzice są tej samej płci – nie mają możliwości uzyskania polskich dokumentów”. Dlatego zaapelował do MSWiA o umożliwienie im tego przy okazji konsultowanej zmiany przepisów.
Wokół kwestii procedury przyznawania polskich dokumentów dzieciom, które w zagranicznych aktach urodzenia mają wpisanych rodziców tej samej płci, toczy się już kilkuletni spór prawny. Polskie urzędy nie dokonują bowiem zwykle transkrypcji takich zagranicznych aktów urodzenia. Na skutek zaś odmowy transkrypcji aktu urodzenia nie można zazwyczaj złożyć skutecznie wniosku o wydanie dziecku polskiego paszportu.
W ostatnich latach już kilka takich spraw trafiło do sądów administracyjnych, aż w końcu w grudniu 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiorga sędziów podjął uchwałę w tej kwestii. Jak wynikało z tamtej uchwały, nie jest możliwe wpisanie w polskim akcie stanu cywilnego zamiast ojca dziecka – rodzica, który nie jest mężczyzną, bo byłoby to sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego w Polsce. Jednocześnie jednak NSA podkreślił wtedy w uzasadnieniu uchwały, że nie można uzależniać nabycia obywatelstwa polskiego przez dziecko urodzone za granicą od uprzedniej czynności wpisania zagranicznego aktu urodzenia do polskich akt stanu cywilnego.
RPO w swej opinii zaznaczył zaś, że wobec wykładni z uchwały NSA „możliwość skutecznego wnioskowania o transkrypcję aktów urodzenia, w których jako rodziców wpisano osoby tej samej płci, jest niedostępna”.
Jesienią zeszłego roku w piśmie do RPO ówczesny minister cyfryzacji Marek Zagórski pisał, że odmowa przepisania do polskich akt stanu cywilnego takiego zagranicznego aktu urodzenia nie uniemożliwia nadania dziecku numeru PESEL oraz wydania polskiego dokumentu tożsamości. Dodawał, że nie można odmówić wydania polskiego dowodu takiemu dziecku, ale organ gminy powinien z urzędu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, a w rejestrze wpisać „brak danych ojca”.
AB, PAP
