Rosja: Szef IPN w Echu Moskwy o święcie 3 Maja

„Okrzyk »Trzeci maja!« towarzyszy od ponad 200 lat patriotycznym manifestacjom Polaków na całym świecie” – napisał szef IPN Jarosław Szarek na blogu niezależnego rosyjskiego radia Echo Moskwy przed nadchodzącą 230. rocznicą pierwszej w Europie Konstytucji.

W obszernym artykule szef IPN wskazuje, że nawet pod zaborami „idea twórców pierwszej w Europie Konstytucji trwała w dziełach literackich i pieśniach; żyła wśród emigrantów, powracała w kazaniach duchownych na polskiej ziemi”. Jednak dopiero w 1916 roku rocznicę tę obchodzono swobodnie w Warszawie opuszczonej przez Rosjan. Jak przypomina, „u progu odzyskanej wolności Rzeczpospolita ustanowiła 3 maja świętem narodowym”, a kilka lat później rocznica uchwalenia Konstytucji stała się również świętem kościelnym.

Szarek opisuje, jak podczas okupacji hitlerowskiej „każdego 3 maja świątynie zapełniały się wiernymi, a działające w podziemiu organizacje przeprowadzały okolicznościowe akcje”. Jak wskazuje, „koniec II wojny światowej był dla Polski kresem ludobójczej okupacji niemieckiej, ale jednocześnie początkiem komunistycznej niewoli narzuconej przez Związek Sowiecki” i zauważa: „Jakże wymowne są fotografie z 3 maja 1945 roku przedstawiające polową Mszę Świętą dla jednego z oddziałów leśnych. Kilka dni później toczył on bój z sowieckimi oddziałami NKWD w bitwie pod Kuryłówką”.

Również władze komunistyczne – przypomina historyk – zakazywały świętowania 3 maja, lecz mimo to 3 maja 1946 roku kościoły w całym kraju wypełniły się rzeszami wiernych, a w największych polskich miastach odbyły się wielotysięczne manifestacje patriotyczne. „W wielu miejscach doszło do starć z bezpieką, aresztowano kilka tysięcy osób, byli ranni, a nawet zabici” – relacjonuje te wydarzenia.

Szef IPN podkreśla, że w kolejnych dekadach w PRL „po rozbiciu opozycji politycznej i zbrojnego podziemia niepodległościowego ostatnim bastionem oporu pozostał Kościół katolicki”, którego przywódcą był Prymas Polski ks. kard. Stefan Wyszyński. „Stoczył on zwycięską batalię z reżimem komunistycznym podczas uroczystości milenijnych – tysiąclecia chrztu Polski, których zwieńczeniem były uroczystości 3 maja 1966 roku na Jasnej Górze, gdzie zebrały się nieprzeliczone rzesze wiernych” – czytamy w artykule. I również – pisze autor – po powstaniu „Solidarności” „place i rynki miast 3 maja 1981 roku zapełniły się po brzegi uczestnikami uroczystych Mszy Świętych, którzy mogli swobodnie obchodzić to święto po raz pierwszy od 1939 roku”.

Jednak krótko potem, w 1982 roku, po wprowadzeniu stanu wojennego, milicja rozbiła manifestację solidarnościową z okazji 3 maja na warszawskim placu Zamkowym „pod murami tego samego Zamku Królewskiego, w którym w 1791 roku uchwalano Konstytucję” – podkreśla Szarek.

„W dwusetny jubileusz Konstytucji, w 1991 roku, Papież Jan Paweł II przybył do Narodu ze słowami: »Tradycja 3 maja należy do dziejów jego duszy, podobnie jak należy do dziejów duszy wszystkich rodaków«” – pisze szef IPN.

APW, PAP