logo
logo

Zdjęcie: Robert Sobkowicz/ Nasz Dziennik

Bezpłatna pomoc prawna

Wtorek, 9 października 2018 (03:24)

Kto i gdzie w Polsce może znaleźć nieodpłatną pomoc prawną

Na terenie całej Polski funkcjonuje ponad 1500 punktów darmowej pomocy i poradnictwa prawnego. To rezultat wejścia w życie ustawy przygotowanej w Ministerstwie Sprawiedliwości.

W 1524 punktach nieodpłatnej pomocy prawnej ustawowo określone kategorie osób mogą uzyskać dostęp do nieodpłatnej pomocy prawnej. Chodzi o osoby, które w ciągu 12 miesięcy poprzedzających zwrócenie się o udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej miały przyznane świadczenie z pomocy społecznej, posiadają ważną Kartę Dużej Rodziny, mają uprawnienia kombatanckie lub status osoby represjonowanej, posiadają ważną legitymację weterana albo legitymację weterana poszkodowanego, nie ukończyły 26 lat lub są w wieku powyżej 65 lat. O taką pomoc mogą też zwracać się kobiety w ciąży i osoby, które w wyniku wystąpienia klęski żywiołowej, katastrofy naturalnej lub awarii technicznej znalazły się w sytuacji zagrożenia lub poniosły straty. W 2017 r. grupą, która najczęściej korzystała z nieodpłatnej pomocy prawnej, były osoby, które ukończyły 65 lat.

Nowe rozwiązania

Na podstawie nowelizacji ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej z 15 czerwca br. wprowadzona została możliwość uzyskania w istniejących punktach nowych usług, tj. nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i nieodpłatnej mediacji.

– Najistotniejszą zmianą jest jednak rozszerzenie katalogu osób uprawnionych do uzyskania pomocy prawnej. Omawiana ustawa nowelizacyjna przewiduje, że do uzyskania pomocy uprawniona będzie każda osoba fizyczna, która złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Zmiany wejdą w życie 1 stycznia 2019 r. – informuje Milena Domachowska z Zespołu Prasowego Biura Komunikacji i Promocji Ministerstwa Sprawiedliwości.

– Przewidziano również kilka regulacji służących elastycznemu dostosowaniu systemu do potrzeb lokalnych, stosownie do uznania starosty, z uwzględnieniem wniosków zgłaszanych przez wójtów, a także innowacji proponowanych w ofertach organizacji pozarządowych. Wśród nich należy wymienić specjalizację punktu lub pojedynczych dyżurów poprzez podanie albo dziedziny i tematyki, np. porady z zakresu prawa lokalowego, albo adresatów poradnictwa, jak np. poradnictwo dla lokatorów budynków reprywatyzowanych czy poradnictwo dla osób zadłużonych w ramach poradnictwa obywatelskiego, dla seniorów, dla klientów pomocy społecznej, dla osób z niepełnosprawnością i ich opiekunów etc. – podaje nasz rozmówca, podkreślając, że starosta może ponadto ukształtować specjalizację stosownie do rozpoznanych potrzeb mieszkańców i aktualnego popytu na dany rodzaj usług.

Nie tylko informacja

– Nieodpłatna pomoc prawna jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami – mówi Milena Domachowska.

– Nieodpłatnej pomocy prawnej udzielają adwokaci lub radcowie prawni, a w punktach powierzonych do prowadzenia organizacjom pozarządowym mogą jej udzielać ponadto doradcy podatkowi lub osoby, które legitymują się wyższym wykształceniem prawniczym i odpowiednim doświadczeniem praktycznym – dodaje.

Informację o lokalizacji punktów wraz z harmonogramem wskazującym dni i godziny, w których jest udzielana nieodpłatna pomoc prawna, znajdziemy na stronie Biuletynu Informacji Publicznej właściwego powiatu i gminy, na których obszarze są zlokalizowane te punkty.

Nieodpłatna pomoc prawna obejmuje poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym, przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, lub wskazanie jej sposobu rozwiązania problemu prawnego bądź też udzielenie pomocy w sporządzeniu projektu pisma w tychże sprawach. Nie dotyczy to jednak pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Osoby uprawnione mogą liczyć także na pomoc w sporządzeniu projektu pisma o zwolnienie z kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym bądź adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Doświadczenie pokazuje, że z nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego korzystają szczególnie osoby zadłużone, a także szukające porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego.

Według danych ministerstwa, w 2017 r. nieodpłatnej pomocy prawnej udzielono 388 733 osobom, z tego w punktach prowadzonych przez adwokatów i radców prawnych – 252 566, a w punktach powierzonych organizacjom pozarządowym – 146 062. Osobom, które skorzystały w 2017 r. z nieodpłatnej pomocy prawnej, udzielono 456 355 porad prawnych, z tego 258 490 w punktach prowadzonych przez adwokatów lub radców prawnych i 197 865 w punktach prowadzonych przez organizacje pozarządowe.

Pomoc w praktyce

W Lublinie jednym z punktów udzielających porad i konsultacji prawnych klientom korzystającym z pomocy psychologicznej jest Centrum Interwencji Kryzysowej. W pierwszej połowie 2018 r. z tego rodzaju pomocy skorzystało 256 osób, zaś w roku 2017 – już 563. – Prawnik świadczy pomoc w postaci poradnictwa z zakresu prawa karnego, rodzinnego, cywilnego, administracyjnego i prawa pracy, udziela pomocy w sporządzaniu pism do sądów i urzędów, przygotowuje projekty pism procesowych, udziela porad i konsultacji z zakresu rozwiązywania problemu przemocy w rodzinie, uzależnień i innych sytuacji kryzysowych, jak również współdziała z innymi instytucjami na rzecz rozwiązywania problemów indywidualnych klienta – informuje Agnieszka Zielińska-Bucior, dyrektor CIK w Lublinie.

Nieodpłatną pomocą prawną zajmują się także diecezjalne oddziały Caritas. I tak np. pomoc prawna świadczona jest bezpłatnie w Ośrodkach Pomocy Pokrzywdzonym Przestępstwem Caritas Diecezji Siedleckiej, współfinansowanych ze środków Funduszu Sprawiedliwości oraz Centrum Wsparcia Caritas. – Osoby korzystające z tego rodzaju wsparcia cieszą się wymiernymi efektami świadczonej pomocy. Wiele razy osoby pierwszego kontaktu słyszą słowa podziękowania za wsparcie i pomoc w często niezrozumiałych dla nich procedurach prawnych – mówi Ilona Trojnar, dyrektor programowy Caritas Diecezji Siedleckiej.

Klienci informowani są o prawnych możliwościach działania oraz sporządzania pism procesowych. Istotnym elementem jest kompleksowość działań.

Monika M. Zając

Aktualizacja 11 października 2018 (10:32)

Nasz Dziennik