1. W ostatni poniedziałek ukazał się raport pokontrolny Najwyższej Izby Kontroli (NIK) dotyczący oceny polityki prorodzinnej prowadzonej przez rządy premierów Donalda Tuska i Ewy Kopacz.
Raport jest wręcz miażdżący dla rządzących i może dlatego został przemilczany przez media głównego nurtu, które skupiły uwagę Polaków na kolejnej rundzie walki rządu z dopalaczami.
NIK podkreśla, że Polska wydaje około 2 proc. PKB (ponad 32 mld zł) na politykę prorodzinną, a więc niemal tyle, ile na obronę narodową, ale w żaden zauważalny sposób nie przekłada się to ani na wzrost liczby urodzeń, ani na rozwój kraju.
NIK pisze, że wprawdzie wskaźnik dzietności poprawił się nieznacznie w 2014 r. po wprowadzeniu rocznego urlopu macierzyńskiego, ale już pierwsze 4 miesiące 2015 r. pokazały, że liczba urodzeń jest o 1000 mniejsza niż rok temu, a zgonów było aż 13 tys. więcej niż urodzeń.
2. W ocenie NIK, „państwo polskie nie wypracowało całościowej długofalowej polityki rodzinnej, koncentruje swoje działania na doraźnych rozwiązaniach, bez zapewnienia odpowiedniej koordynacji”.
„Nie zostały określone ramy polityki rodzinnej, nie sprecyzowano jej celów i powiązanych z nimi działań. Brakuje również systemowej analizy osiąganych efektów w powiązaniu z ponoszonymi nakładami”.
I dalej „polityka prorodzinna praktycznie nie istnieje, brakuje całościowego i strategicznego planowania działań na rzecz rodziny, a kolejne rozwiązania, np. ulgi podatkowe czy roczny urlop macierzyński (Karta Dużej Rodziny, którą tak bardzo chwalił się w kampanii ustępujący prezydent Komorowski, nie została w ogóle przez NIK zauważona), mają charakter doraźnych akcji i nie poprawiają sytuacji w znaczący zauważalny sposób”.
NIK ujawnia również rzecz absolutnie skandaliczną z okresu rządu Donalda Tuska i pisze, że do 2012 r. wspieranie rodziny było jednym z 3 zadań priorytetowych w Wieloletnim Planie Finansowym Państwa, ale w roku 2013 ten priorytet z planu usunięto, jednocześnie premier ogłosił ten rok Rokiem Rodzin.
3. NIK także ze szczególnym naciskiem zwraca uwagę, że problemy demograficzne naszego kraju całościowo ujęto w opracowanym przez Radę Ludnościową (organ rządowy) dokumencie pt. „Założenia polityki ludnościowej 2013″.
Opracowanie nie tylko zawiera kompleksową diagnozę sytuacji demograficznej obecnie i wieloletnie prognozy w tym zakresie (jeżeli nie nastąpi radykalna zmiana w tym zakresie w 2060 r. będzie nas tylko 32 miliony, przy czym 1/3 będzie pracować na pozostałe 2/3 dzieci i emerytów – a więc prognozy zupełnie dramatyczne), ale zaproponowano w nim także rozsądne cele i priorytety działań.
NIK zwraca jednak uwagę, że mimo tego, iż ten dokument został opracowany w 2013 r., do tej pory nie został on nawet rozpatrzony przez Radę Ministrów i nic nie wskazuje na to, aby zajęto się nim do końca tej kadencji.
4. NIK zamówiła również badania opinii publicznej dotyczące między innymi oczekiwań rodzin wobec państwa, z których wynika, że priorytetami dla nich było zapewnienie bezpieczeństwa ekonomicznego rodzin (41 proc. wskazań) i tworzenie miejsc pracy dla ludzi młodych (podobnie 41 proc. wskazań), a dopiero później z mniejszą ilością wskazań znajdują się takie oczekiwania, jak pomoc rodzinom w trudnej sytuacji materialnej (32 proc. wskazań) czy rozwój infrastruktury żłobków i przedszkoli (zaledwie 14 proc. wskazań).
Potwierdzają to także badania prowadzone na Uniwersytecie Warszawskim, przedstawione niedawno w PE przez dr Tymoteusza Zycha, który także podkreślał znaczenie bezpieczeństwa ekonomicznego rodzin i tworzenia trwałych miejsc pracy dla ludzi młodych jako podstaw polityki prorodzinnej.
Natomiast na podstawie jego badań polityk pronatalistycznych w krajach UE ta skuteczna powinna zawierać 3 podstawowe elementy: wydłużony płatny urlop macierzyński – wychowawczy wynoszący minimum 1,5 roku i trwający nawet do 3 lat, silne wsparcie finansowe dla rodzin wychowujących dzieci, szczególnie od 2. dziecka i większej liczby dzieci, i wreszcie prostota i łatwość korzystania z tego systemu wsparcia przez rodziny wychowujące dzieci.
