W tym roku uroczystości związane z obchodami Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych mają wyjątkowy charakter, ponieważ mamy 70. rocznicę egzekucji członków IV Zarządu Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, a wydarzenie to stało się powodem wybrania 1 marca na dzień pamięci o niezłomnych bohaterach.
Przed południem prezydent będzie w willi Jasny Dom na warszawskich Włochach. – To jest miejsce, które w latach 40. było miejscem kaźni; miejsce, przez które m.in. przeszedł rotmistrz Witold Pilecki i setki polskich patriotów. Ślady kaźni są do dzisiaj widoczne w piwnicach, na ścianach piwnic willi Jasny Dom – powiedział prezydencki minister Wojciech Kolarski. Prezydent złoży tam wieniec pod tablicą upamiętniającą ofiary komunistycznego terroru.
Prezydent nadał też Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości Marlenie Piekarskiej-Olszówce, prezes Fundacji „Willa Jasny Dom”, która popularyzuje wiedzę na temat antykomunistycznego podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej.
Po południu w Pałacu Prezydenckim Andrzej Duda odznaczy ostatnich żyjących weteranów podziemia antykomunistycznego, a także osoby, które przyczyniły się do zachowania pamięci o tych wydarzeniach. Będzie to m.in. Witalis Skorupka, ps. Orzeł, uczestnik Wojny Obronnej 1939 roku, żołnierz ZWZ-AK, który po wojnie służył pod rozkazami Jana Ponikowskiego, ps. Czort; w 1945 roku został skazany na karę śmierci.
Później prezydent jako Zwierzchnik Sił Zbrojnych wręczy awanse generalskie oficerom Wojska Polskiego. „Andrzej Duda wręczy sześć nominacji generalskich, w tym cztery na pierwszy generalski stopień” – poinformował PAP szef BBN Paweł Soloch.
„W poniedziałek prezydent Duda uczci pamięć Żołnierzy Wyklętych i tysięcy osób zaangażowanych w podziemie antykomunistyczne” – zapowiedział Wojciech Kolarski. O godz. 20.00, czyli dokładnie wtedy, gdy 70 lat temu wykonano egzekucję na siedmiu członkach IV Zarządu Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, prezydent zapali znicz w miejscu egzekucji, czyli pod ścianą straceń byłego więzienia mokotowskiego przy ul. Rakowieckiej.
W południe Społeczny Komitet Obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych i Instytut Pamięci Narodowej zapraszają na uroczystość ku czci Żołnierzy Niezłomnych na „Łączce” Wojskowych Powązek w Warszawie.
Podczas uroczystości prezes IPN dr Jarosław Szarek otworzy wystawy plenerowe o rtm. Witoldzie Pileckim oraz o ppłk. Łukaszu Cieplińskim, prezesie Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, który został zamordowany 1 marca 1951 roku.
W ramach organizowanych przez Instytut uroczystości zaplanowano także odsłonięcie tablicy poświęconej ppłk. Łukaszowi Cieplińskiemu i członkom IV Zarządu Głównego Zrzeszenia WiN w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL. Odbędzie się również dyskusja on-line w związku z drugim wydaniem „Atlasu polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956”. Przybliża on zasięg i struktury organizacji konspiracyjnych oraz zbrojną aktywność polskiej partyzantki powojennej.
1 marca oraz w następnych dniach na profilach społecznościowych Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN zostaną opublikowane kolejne odcinki spaceru po Kwaterze „Ł” Wojskowych Powązek. O historii tego miejsca, a także o działaniach poszukiwawczych opowie wiceprezes IPN prof. Krzysztof Szwagrzyk.
W Narodowym Dniu Pamięci Żołnierzy Wyklętych dyrektor Archiwum Akt Nowych i dyrektor Muzeum Izby Pamięci Generała Ryszarda Kuklińskiego zapraszają na prezentację wirtualnego Muzeum Generała Kuklińskiego.
Muzeum Powstania Warszawskiego umożliwia zaś bezpłatne zwiedzanie z przewodnikiem ekspozycji „Cele Bezpieki”, która znajduje się piwnicach dawnego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. To właśnie tam latach 1945-1954 więzieni byli działacze podziemia niepodległościowego. W areszcie więzieni byli m.in. gen. August Emil Fieldorf, ps. Nil, i Jan Rodowicz, ps. Anoda. Zwiedzanie odbędzie się w reżimie sanitarnym, w maksymalnie pięcioosobowych grupach z przewodnikiem. Obowiązują zapisy e-mailowe.
Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych odbędą się nie tylko w Warszawie. Hołd żołnierzom podziemia niepodległościowego odda w poniedziałek także wojewoda podlaski Bohdan Paszkowski. Zaplanowano złożenie kwiatów m.in. w Izbie Pamięci w Areszcie Śledczym w Białymstoku, przy kwaterze „Wyklętych” na Cmentarzu Wojskowym oraz przy tablicy upamiętniającej Miejsce Skazań Żołnierzy Polski Podziemnej przy kinie „Ton”.
Jedną z inicjatyw podjętych wspólnie przez białostocki oddział IPN, wojewodę podlaskiego i marszałka województwa podlaskiego jest również akcja billboardowa w Białymstoku upamiętniająca bohaterów podziemia niepodległościowego.
Podczas gdańskich uroczystości organizowanych przez oddział Instytutu zostaną złożone kwiaty przy grobach Danuty Siedzikówny, ps. Inka, i Feliksa Selmanowicza, ps. Zagończyk, na Cmentarzu Garnizonowym. Następnie uczestnicy ceremonii przejdą pod pomnik Żołnierzy Wyklętych. Delegacja złoży też kwiaty przed pomnikiem „Inki” na gdańskiej Oruni i przed monumentem rotmistrza Pileckiego przed Muzeum II Wojny Światowej.
Tego dnia na stronie internetowej IPN Gdańsk przedstawiona zostanie tablica pamiątkowa poświęcona Danucie Siedzikównie. Tablica zostanie uroczyście odsłonięta w rocznicę jej urodzin (3 września) na budynku dworca w Lipowej Tucholskiej. W poniedziałek na Uniwersytecie Morskim w Gdyni odbędzie się też odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej młodzieżowej antykomunistycznej organizacji Krajowy Ośrodek „Kraj”.
W auli im. Jana Pawła II Gdańskiego Seminarium Duchownego będzie także spotkanie pt. „Jaki znak Twój?”. Po konferencji i panelu dyskusyjnym odbędzie się koncert patriotyczny Andrzeja Kołakowskiego. Wydarzenie będzie transmitowane on-line. IPN w Gdańsku zaprasza do udziału w grze miejskiej on-line „Śladami Danuty Siedzikówny w Gdańsku” i quizie historycznym nt. Żołnierzy Wyklętych. Do 15 marca przed siedzibą IPN w Gdańsku będzie można zobaczyć wystawę „Żołnierze Wyklęci. Podziemie niepodległościowe 1944–1963”.
