Ekspozycja jest wyrazem podziękowania zwłaszcza bezimiennym bohaterom z czasów powstania związku – mówili uczestnicy uroczystości zorganizowanej na pl. Biegańskiego.
To kolejna odsłona wystawy, która od ubiegłego roku w związku z 40. rocznicą powstania „Solidarności” jeździ po całej Polsce i była już prezentowana w kilkudziesięciu miastach. W każdym z nich prezentuje także lokalne wydarzenia związane z powstaniem związku – zdjęcia wraz z opisami.
– „Solidarność”, wielomilionowy ruch wolnych Polaków, który zmienił bieg historii, przyniósł nam wolną i niepodległą Polskę. To miliony historii dziejących się w setkach polskich miast […]. Dla IPN jest ważne, by żadna z tych historii nie została zapomniana, dlatego stworzyliśmy te wystawę – powiedział prezes Szarek.
Jak dodał, wśród miast na szlaku wystawy nie mogło zabraknąć Częstochowy, która wraz z Jasną Górą jest „duchową stolicą Polski” i która odegrała ogromną rolę w polskiej historii i wpisała się w „główny nurt narodowej tożsamości i pamięci”. Przypomniał m.in. o pielgrzymkach Papieża Jana Pawła II oraz o zapoczątkowanej przez ks. Jerzego Popiełuszkę Pielgrzymce Ludzi Pracy. – To tu „Solidarność” nabierała nadziei i siły – podkreślił.
Piotr Duda podkreślił, że o wydarzeniach sprzed 40 lat mówiło się zazwyczaj w kontekście tego, co zdarzyło się w głównych ośrodkach, jak Gdańsk, Szczecin, Jastrzębie-Zdrój czy Dąbrowa Górnicza, tymczasem – jak zaznaczył – „Solidarność” rodziła się w każdym zakątku naszego kraju. Dziękując IPN za zorganizowanie wystawy, powiedział, że na pokazywanych zdjęciach może zobaczyć się wielu ówczesnych bohaterów.
– Było, jest wielu bezimiennych bohaterów, bez których nie byłoby wielomilionowej „Solidarności”, i w konsekwencji […] nie zwyciężylibyśmy systemu komunistycznego. To wielki ukłon w kierunku tych bezimiennych – mówił Duda.
Dziś – jak podkreślił w swoim wystąpieniu szef „S” – „trzeba solidaryzować się z Białorusinami, gdzie sytuacja jest dramatyczna”. Zaapelował do polskiego rządu, by podjął konkretne, „twarde” działania w tej sprawie. – To ważne, aby dzisiaj pokazać solidarność z Białorusią, bo 40 lat temu właśnie my mieliśmy pomoc z różnych wolnych państw, bo inaczej byśmy sobie z tym wielkim systemem komunistycznym nie poradzili – przekonywał.
Metropolita częstochowski ks. abp Wacław Depo przypomniał, że na bramie Stoczni Gdańskiej podczas strajku robotnicy zawiesili wizerunki Matki Bożej Częstochowskiej i Jana Pawła II. – Nie był to przypadek, na pielgrzymkę w 1979 r. na Jasnej Górze zebrali się wierni z całej Polski – zaznaczył hierarcha. – Jan Paweł II słusznie dzisiaj jest określany ojcem „Solidarności” – dodał ks. abp Depo, wspominając nauki Papieża oraz słowa ks. kard. Stefana Wyszyńskiego.
Wystawa na placu Władysława Biegańskiego w Częstochowie to jedna z 16 wystaw tego cyklu otwierana tego dnia przez Oddziały IPN w całej Polsce.
Wydarzenie ma miejsce w przeddzień 40. rocznicy 4-godzinnego strajku ostrzegawczego 27 marca 1981 z udziałem kilkunastu milionów pracowników – więcej, niż liczyła NSZZ „Solidarność”. Na ten właśnie czas
tak zwanego kryzysu bydgoskiego przypada apogeum jej poparcia. Ekspozycja będzie prezentowana do 21 kwietnia 2021 r.
1 lipca 2020, dokładnie w rocznicę rozpoczęcia słynnych strajków zwanych potocznie sierpniowymi Instytut
Pamięci Narodowej zainaugurował obchody 40. rocznicy powstania „Solidarności”. Z tej okazji rozpoczął
ekspozycję cyklu wystaw „TU rodziła się Solidarność”, które przypominają o powstawaniu tego wolnościowego
ruchu nie tylko w wielkich miastach, ale także w małych miejscowościach, które nigdy nie pojawiły się
w czołówkach medialnych. Dotychczas wystawy zagościły w 52 miejscowościach, a na rocznicę podpisania
Porozumienia Gdańskiego ekspozycje z całej Polski stanęły na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie.
Powstanie „Solidarności” było jednym z najważniejszych wydarzeń końca XX w. na świecie. W sierpniu 1980 r. na skraju komunistycznego imperium sowieckiego narodził się wielki pokojowy ruch, do którego przystąpił niemal co trzeci Polak. „Solidarność” to 10 milionów formalnych członków – był to największy związek zawodowy na świecie.
„Solidarność” była owocem marzeń, cierpień i działań Polaków – od Żołnierzy Wyklętych przez konspirację młodzieżową 1949-1956 po uczestników „polskich miesięcy”: Czerwca ’56, Millenium ’66, Marca ’68, Grudnia ’70, Czerwca ’76.
Nieocenione znaczenie przy powstaniu „Solidarności” z jej pokojowym charakterem miała również działalność Kościoła pod przywództwem Prymasa Stefana Wyszyńskiego, co zaowocowało także pontyfikatem Jana Pawła II i jego pierwszą pielgrzymką do Polski w 1979 r.
Polska „Solidarność” była w 1980 r. iskrą, która dała początek upadkowi sowieckiego imperium oraz uzależnionych komunistycznych państw na czterech kontynentach. Przebudowie uległ świat ukształtowany przez „zimną wojnę” po 1945 r. Efektem było wyzwolenie się wielu państw spod zależności i okupacji Związku Sowieckiego – od Litwy, Łotwy i Estonii po Gruzję.
Dzięki przełomowi zapoczątkowanemu przez „Solidarność” stało się także możliwe zjednoczenie Niemiec. Polska „Solidarność” to triumf pokojowej siły ducha nad materialistycznym komunistycznym imperium zła.
Częstochowa była największym ośrodkiem przemysłowym regionu oraz centrum akademickim i religijnym, natomiast Jasna Góra – jako duchowa stolica Polski – stała się terenem konfrontacji władz PRL z Kościołem katolickim. Do lata 1980 r. nie funkcjonowały w Częstochowie struktury opozycyjne. Jedynym zorganizowanym niezależnym środowiskiem było Duszpasterstwo Akademickie działające pod kierunkiem ks. Ireneusza Skubisia.
29 sierpnia pracownicy Huty im. Bieruta w Częstochowie poparli strajkujących na Wybrzeżu. Pierwszy strajk w Częstochowie wybuchł 1 września w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym, strajkujący żądali zwiększenia płac i utworzenia Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych. W kolejnych dwóch dniach zastrajkowali robotnicy zakładów „Polgal”, „Transbud”, „Instal” oraz PKS Częstochowa. Jednocześnie zaczęli oni tworzyć zakładowe komitety założycielskie niezależnych związków zawodowych.
28 września powołano Regionalny Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność”.
Pogotowie strajkowe ogłoszone przez KKP NSZZ „Solidarność”, wywołane kryzysem rejestracyjnym związku, objęło także region częstochowski i spotkało się z próbami powstrzymania akcji strajkowej w zakładach na polecenie wojewody.
11 listopada 1980 r. w klubie zakładowym MPK „Ikar” odbywało się spotkanie Regionalnej Komisji Koordynacyjnej „Solidarności”, na którym domagano się od niego wyjaśnień. Wobec braku reakcji zgromadzeni postanowili nie opuszczać posiedzenia i domagali się przyjazdu komisji rządowej. Protestujący osiągnęli porozumienie z komisją rządową 19 listopada. W wyniku protestu nowo powstające struktury związku okrzepły i skonsolidowały się oraz odwołano władze wojewódzkie i miejskie.
Odsłonięta 26 marca w Częstochowie wystawa będzie jedną z 16 kolejnych ekspozycji tego cyklu. Ostatnia odsłona cyklu wystaw „TU rodziła się Solidarność” nastąpi w kolejnych lokalizacjach w połowie kwietnia.
Pozostałe:
IPN Białystok
Augustów, Rynek Zygmunta Augusta
Delegatura w Bydgoszczy
Grudziądz, Rynek
IPN Gdańsk:
Elbląg, pl. Solidarności
Delegatura w Kielcach
Ostrowiec Świętokrzyski
IPN Kraków
Gorlice
IPN Lublin
Chełm, plac Doktora Edwarda Łuczkowskiego
IPN Łódź
27 marca, Płock, pl. Narutowicza
Delegatura w Olsztynie:
Kętrzyn
Delegatura w Opolu
Kluczbork, Rynek
IPN Poznań
Zielona Góra
Delegatura w Radomiu:
Lipsko
IPN Rzeszów
Jarosław, plac św. Michała
IPN Szczecin
Gorzów Wlkp., Stary Rynek
IPN Warszawa
Ostrów Maz., Stara Elektrownia, ul. 11 listopada 7
IPN Wrocław
Wałbrzych, Stara Kopalnia
