Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk, wspólnie z weteranami Powstania Warszawskiego, m.in. prof. Leszkiem Żukowskim i Zofią Czekalską, ps. Sosenka, złożył dziś kwiaty przed tablicą upamiętniającą żołnierzy Batalionu AK Kiliński i dowódcę płk. Henryka Roycewicza oraz wszystkie oddziały powstańcze, które 77 lat temu zdobyły gmach PAST-y.
– Dzisiejsza rocznica, tak jak każdy dzień związany z walką o wolną Warszawę i wolną Rzeczpospolitą, to okazja, by wam, powstańcy, podziękować za to, że wtedy nie zabrakło wam odwagi, męstwa, wiary w to, że następne pokolenia będą żyły w wolnej Warszawie i Polsce – mówił szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Jego zdaniem „ci, którzy również w ostatnich dniach podważali sens Powstania Warszawskiego, muszą sobie uświadomić, że dla waszego pokolenia i to przyjmujemy od was, rzeczą najświętszą była niepodległa Polska i wolna Warszawa i każdy, kto podważa sens walk powstańczych w sierpniu 1944 r., mówi o czymś, o czym nie ma pojęcia”.
– Wasze pokolenie wychowane było w duchu niepodległości jako najświętszej sprawy i za tę najświętszą sprawę wy potrafiliście poświęcić swoje zdrowie, a wasze koleżanki i koledzy także życie – podkreślił.
Kasprzyk wspomniał zmarłego w lipcu Ryszarda Fiksa, który brał udział w akcji zdobycia obsadzonego przez niemieckich snajperów gmachu Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej (PAST). Wywiesił tam wówczas biało-czerwoną flagę jako symbol zwycięstwa.
– Doszła do nas smutna wiadomość o śmierci pana Ryszarda Fiksa, który biało-czerwoną flagę zawiesił na gmachu PAST-y, po wojnie nie mógł powrócić do Polski, zmarł na emigracji w Stanach Zjednoczonych i otaczamy jego pamięć w sposób szczególny w dniu dzisiejszym – powiedział.
W czasie Powstania Warszawskiego od 2 sierpnia 1944 roku o gmach Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej (PAST-y) toczyły się zacięte walki. Budynek był bardzo silnie broniony przez Niemców. Walki o jego zdobycie trwały 19 dni. Ostatecznie gmach został zdobyty przez powstańców 20 sierpnia, choć uległ poważnym uszkodzeniom. Opanowanie przez powstańców PAST-y stało się jednym z symboli heroicznej walki o wyzwolenie stolicy. Budynek pozostał pod kontrolą Polaków aż do kapitulacji powstania 2 października 1944 roku.
Poza zdobyciem PAST-y batalion „Kiliński” wsławił się także odbiciem Prudentialu i Poczty Głównej. Podczas Powstania Warszawskiego oddział ten liczył blisko 2 tys. żołnierzy, którzy walczyli od pierwszego do ostatniego dnia boju o stolicę, utrzymując się na wcześniej zdobytych pozycjach. Zgrupowanie walczące w Śródmieściu poniosło dotkliwe straty. Ponad pół tysiąca żołnierzy zginęło, a ponad tysiąc zostało rannych.
