„Dziś przypada 42. rocznica podpisania Porozumienia w Jastrzębiu-Zdroju. Porozumienie podpisano przy Kopalni Węgla Kamiennego Manifest Lipcowy (obecnie Zofiówka), a jedną z jego zasług było wywalczenie wolnych sobót dla ogółu polskich pracowników” – napisał na Facebooku szef rządu.
Mateusz Morawiecki uczestniczył we Mszy św.
w jastrzębskim kościele pw. Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła, a następnie złożył kwiaty przed pomnikiem upamiętniającym Porozumienie Jastrzębskie przy kopalni „Zofiówka” oraz przy obelisku pamięci Tadeusza Jedynaka – zmarłego pięć lat temu sygnatariusza porozumienia oraz jednego z liderów jastrzębskiej i śląskiej „Solidarności” w latach 80. ubiegłego wieku.
W przeciwieństwie do lat ubiegłych, w tym roku podczas uroczystości przy pomniku nie było oficjalnych wystąpień. Oprócz premiera kwiaty przed monumentem złożyli m.in. przedstawiciele rządu: wiceminister aktywów państwowych Piotr Pyzik, minister w kancelarii premiera Michał Wójcik i wiceminister sprawiedliwości Michał Woś. Prezydenta Andrzeja Dudę reprezentowała jego doradca Agnieszka Lenartowicz-Łysik.
Historię Porozumienia Jastrzębskiego przypomniał prowadzący uroczystość Marek Krawczyk. Jak zaznaczył, zawarte 3 września 1980 r. w Jastrzębiu-Zdroju porozumienie było trzecim, po gdańskim i szczecińskim, dokumentem podpisanym wówczas między władzą a strajkującymi robotnikami.
– Zdaniem wielu historyków masowe strajki na Śląsku, których efektem były ustalenia zawarte w Jastrzębiu, wpłynęły na tempo i skuteczność negocjacji prowadzonych w Gdańsku i Szczecinie, a podpisanie Porozumienia Jastrzębskiego przypieczętowało wcześniejsze umowy – mówił Krawczyk.
W Porozumieniu Jastrzębskim potwierdzono wszystkie ustalenia gdańskie oraz zniesiono czterobrygadowy system pracy w górnictwie, oznaczający konieczność pracy siedem dni w tygodniu i niszczący więzi rodzinne. Kluczowym ustaleniem była też zapowiedź wprowadzenia wszystkich wolnych sobót i niedziel. Górnicy wywalczyli też m.in. podniesienie zarobków w ślad za wzrostem kosztów utrzymania. Władza zgodziła się też na wiele branżowych postulatów pracowników kopalń.
Podczas poprzedzającej uroczystości przed pomnikiem Mszy Świętej katowicki biskup pomocniczy Grzegorz Olszowski mówił m.in., że Porozumienie Jastrzębskie jest wezwaniem do poszanowania wolności, szacunku i godności człowieka; do przestrzegania jego praw w duchu miłości.
Hierarcha ocenił, że Porozumienie jest aktualne także w naszych czasach, ponieważ – jak mówił – „broni godności człowieka i równości między ludźmi”. Podkreślił, że „sprawiedliwość domaga się uznania drugiego człowieka za równego sobie – równi i równiejsi są produktem totalitaryzmów”.
