IPN podkreślił, że w obchodach odbywających się w dniach 26-27 listopada 2025 roku w Warszawie udział biorą przedstawiciele kierownictwa IPN, badacze, harcerze oraz osoby, które znały Grażynę Lipińską osobiście.
W programie obchodów zaplanowano m.in. uroczystości patriotyczne, pokaz filmu dokumentalnego Grażyna Lipińska – Niepokonana i otwarcie wystawy biograficznej oraz spotkania poświęcone jej życiu i działalności.
Wydarzenia rocznicowe rozpoczęły się 26 listopada br. w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” im. Janusza Kurtyki przy ul. Marszałkowskiej 21/25 w Warszawie. Został odczytany list od Prezydenta RP Karola Nawrockiego, nastąpiło również uroczyste złożenie wieńców na grobie ppłk Grażyny Lipińskiej na cmentarzu Parafialnym na Służewie (ul. Fosa) z udziałem zastępcy prezesa IPN dr. Mateusza Szpytmy oraz asysty wojskowej Garnizonu Warszawa i harcerek ZHR z 17. Rozwadowskiej Drużyny Harcerek im. Grażyny Lipińskiej.
Na środę zaplanowano również otwarcie wystawy „Grażyna Lipińska 1902-1995. Życiorys XX wieku” i prezentację 1. i 2. oraz 3. i 4. części filmu „Grażyna Lipińska – Niepokonana”.
Harmonogram wykładów (wstęp wolny):
26 listopada 2025 r.
12.35 – Adam Hlebowicz: „Dlaczego Grażyna Lipińska jest jedną z najważniejszych Polek XX w.”
13.05 – prezentacja
13.30 – dr Kazimierz Krajewski: „Marsze śmierci 1941 r.”
13.50 – dr Paweł Rokicki: „Podpułkownik Witold Światopełk-Mirski – cenny agent Grażyny Lipińskiej w siatce wywiadu AK na Białorusi”
14.10 – prof. Piotr Niwiński: „Represje kobiet z konspiracji wileńskiej w czasie wojny i po jej zakończeniu”
15.10 – prezentacja 5. i 6. części filmu „Grażyna Lipińska – Niepokonana”
15.30 – dyskusja panelowa z udziałem osób, które znały Grażynę Lipińską: hm. Marią Dekert ZHR (psychoterapeuta, b. szczepowa szczepu „Leśne Plemię” ZHR, w strukturach którego działa 17. Rozwadowska Drużyna Harcerska im. Grażyny Lipińskiej), Elżbietą Dudzińską (b. dyrektor Biblioteki Głównej Politechniki Warszawskiej), Ewą Szakalicką (reżyser filmowy) – prowadzenie Adam Hlebowicz
16.45 – zakończenie
27 listopada 2025 r.
12.00 – uroczystość złożenia wieńca z udziałem kierownictwa IPN przy tablicy pamięci ppłk Grażyny Lipińskiej przy placu Przymierza 8 na Saskiej Kępie
Galeria zdjęć TUTAJ
***
Grażyna Lipińska (1902–1995)
Jej życiorys odzwierciedla historię Polski XX stulecia. Od obrony Lwowa w listopadzie 1918 r. i wywalczenia niepodległości w tym samym roku, po ruch „Solidarność” i ponowne odzyskanie wolności przez Polskę w 1989 r. Biografia Grażyny Lipińskiej jest naznaczona bohaterskimi czynami: uczestnictwem w wojnie polsko-ukraińskiej, potem polsko-bolszewickiej, obroną Grodna przed wojskami sowieckimi we wrześniu 1939 r., pracą konspiracyjną w referacie Wschód sieci wywiadu dalekiego zasięgu Oddziału II KG ZWZ AK „Stragan” w Mińsku na Białorusi oraz bolesnymi doświadczeniami, tak typowymi dla jej pokolenia – czternastoletnim pobytem w więzieniach i łagrach ZSRS. Dzięki jej niezwykłym wspomnieniom „Jeśli zapomnę o nich...”, wydanym w Paryżu w 1988 r., Polacy po raz pierwszy dowiedzieli się o operacji antypolskiej NKWD 1937-1938. Działała na rzecz zbliżenia między narodami polskim i białoruskim, dlatego może być ich wspólną bohaterką, a także znaczącą postacią dla innych nacji, np.: estońskiej, litewskiej, rosyjskiej czy ukraińskiej. Jako jedna z najwybitniejszych Polek XX w. zasługuje na to, żeby kolejne pokolenia pielęgnowały pamięć o niej.
