Doktor hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, Władysław Grądziel, wójt Gminy Raniżów, ks. Kazimierz Zięba, proboszcz parafii pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Woli Raniżowskiej, zapraszają na uroczystości pogrzebowe trzech nieznanych żołnierzy polskiego podziemia, którzy polegli w walce z niemieckim okupantem podczas II wojny światowej, wreszcie po ośmiu dekadach spoczną w poświęconej ziemi. Ich szczątki zostały odnalezione i ekshumowane przez Instytut Pamięci Narodowej w 2023 r. w rejonie Nowego Nartu.
Uroczystości pogrzebowe, które przywrócą im należne miejsce w narodowym panteonie, odbędą się 26 kwietnia 2026 r. w Woli Raniżowskiej:
• 11.00 – uroczysta Msza Święta żałobna o charakterze państwowym w kościele pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Woli Raniżowskiej
• 12.00 – uformowanie konduktu pogrzebowego, uroczyste przejście na cmentarz parafialny i pochówek doczesnych szczątków poległych partyzantów w asyście honorowej
W tę niedzielę każdy z nas może stać się „rodziną” dla tych trzech bezimiennych bohaterów, towarzysząc im w ich ostatniej drodze.
IPN informuje, że w dniach 29 maja – 2 czerwca 2023 r. zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadziło prace poszukiwawcze na terenie Nowego Nartu (pow. niżański, woj. podkarpackie). Ich celem była weryfikacja domniemanego pochówku partyzanckiego.
Według informacji pochodzących od starszych mieszkańców okolicznych miejscowości w lesie między Nowym Nartem a Stecami (przys. Woli Raniżowskiej, pow. kolbuszowski, woj. podkarpackie) znajdował się grób polskich partyzantów, którzy zginęli podczas okupacji niemieckiej. Prawdopodobnie na skutek denuncjacji Niemcy dowiedzieli się o miejscu ich obozowania i przeprowadzili obławę. Partyzanci zostali całkowicie zaskoczeni. W trakcie zasadzki przebywali w wykonanej przez siebie ziemiance. Dalszy przebieg tych tragicznych wydarzeń nie jest dokładnie znany. Można przypuszczać, że doszło do walki, w wyniku której partyzanci ponieśli śmierć na miejscu. Wiadomo jedynie, że spoczęli we wspólnej mogile niedaleko ziemianki. Prawdopodobnie za ich pochówek odpowiadali pracownicy leśni lub inne osoby wyznaczone do tego zadania przez Niemców.
Nie udało się ustalić przynależności organizacyjnych poległych partyzantów.
Po rozmowach przeprowadzonych ze świadkiem (kobieta napotkana przez nich wówczas w lesie) można potwierdzić, że osoby te rozmawiały w języku polskim, stąd wniosek, że byli Polakami. Nie ustalono, z jakimi wydarzeniami historycznymi w regionie można powiązać tę zbrodnię. Powodem było zwrócenie się wnioskodawcy do Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa w celu przeprowadzenia kwerendy i ustalenia, do kogo należą szczątki ofiar spoczywających we wspólnym grobie.
Prace rozpoczęto od demontażu upamiętnienia i zabezpieczenia jego elementów.
Po odsłonięciu wyznaczonej powierzchni gruntu, na głębokości ok. 1 m odkryto szczątki należące do 3 osób. Na podstawie wstępnej analizy antropologicznej stwierdzono,
że najprawdopodobniej byli to mężczyźni między 26. a 40. rokiem życia. Jeden z nich miał wyraźnie widoczne rany postrzałowe nóg. Warto zaznaczyć, że ze względu na trudne warunki środowiskowe, m.in. obecność licznych cieków wodnych, szczątki były w złym stanie zachowania, co jedocześnie utrudniało ich podjęcie oraz przebadanie. Zachowały się tylko strzępy ubrań, nie było żadnych artefaktów.
Oprócz miejsca pochówku przebadano również pozostałości ziemianki. Z oględzin wynika, że była prostą, ale jednocześnie bardzo dopracowaną konstrukcją. Posiadała szalunek oraz drewnianą podłogę. Jej istotnym elementem był piec wykonany z cegieł. Ślady wskazują na to, że została spalona. Podczas prowadzonych prac odnaleziono nieliczne artefakty. Były to m.in. pojedyncze fragmenty amunicji oraz metalowego wyposażenia ziemianki.
