Naukowcy z Cleveland Clinic (USA) odkryli nowy mechanizm, poprzez który nadużywanie alkoholu prowadzi do dysfunkcji i uszkodzeń mózgu. Główną rolę odgrywają komórki odpornościowe zwane mikroglejem.
Komórki mikrogleju są stale obecne w mózgu. Monitorują uszkodzenia i nieprawidłowości oraz reagują na nie, często usuwając szczątki komórek. Komórki te odpowiadają również za „przycinanie” (eliminację) połączeń neuronalnych w procesie prawidłowego rozwoju mózgu.
Każda komórka mikrogleju stale monitoruje mózg za pomocą licznych wypustek przypominających rozwidlające się gałęzie. Zespół doktora Dimitriosa Davalosa z Cleveland Clinic wykorzystał zaawansowane techniki obrazowania, aby śledzić te same komórki mikrogleju w czasie – zarówno przed, jak i po wielokrotnej ekspozycji na alkohol.
W ciągu godziny od spożycia dużej ilości alkoholu wypustki mikrogleju ulegały skróceniu, co zmniejszało obszar patrolowany przez każdą z komórek – działo się to jeszcze zanim wystąpiło działanie uspokajające alkoholu. Zamiast tego komórki mikrogleju zaczynały usuwać macierz zewnątrzkomórkową (ECM) – strukturę, która otacza i spaja komórki mózgowe, umożliwiając ich prawidłowe funkcjonowanie.
Gdy struktura ta ulega naruszeniu, komunikacja między neuronami staje się mniej efektywna. W miarę usuwania ECM aktywność komórek nerwowych malała, co prowadziło do efektu senności, zaburzeń koordynacji i utraty przytomności, typowych dla skutków nadmiernego spożycia alkoholu.
Już pojedynczy epizod intensywnego picia prowadził do uszkodzenia ECM i utraty połączeń neuronalnych, natomiast przewlekłe nadużywanie alkoholu skutkowało utratą neuronów w korze czołowej – obszarze mózgu odpowiedzialnym za kontrolę impulsów i zdolność oceny sytuacji.
Opisywane badanie wykorzystało wieloletnie doświadczenie Northern Ohio Alcohol Center. Instytut Patologii i Medycyny Laboratoryjnej Cleveland Clinic udostępnił również próbki kory czołowej pobrane od osób z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu; zespół badawczy stwierdził w nich te same zaburzenia w ECM, co stanowi pierwszy bezpośredni dowód na to, że ten rodzaj rusztowania tkankowego ulega degradacji również w ludzkim mózgu.
– Przez lata wpływ alkoholu na mózg postrzegano głównie przez pryzmat neuronów i słusznie, ponieważ alkohol oddziałuje bezpośrednio na receptory neuronalne. Obserwując mikroglej w czasie rzeczywistym, zauważyliśmy, że komórki te nie tylko reagują na uszkodzenia, ale wręcz napędzają szkodliwe zmiany wywoływane przez alkohol w mózgu – wyjaśnił Doktor Davalos.
