Węgierskie imię Jolenta (Johelet) jest tylko jedno
w wykazach hagiograficznych. Sama błogosławiona była najczęściej jednak nazywana za życia Heleną. Według
Jana Długosza imię Helena mieli nadać Jolencie Polacy,
a księżna chętnie je przyjęła.
Jolenta urodziła się w 1244 r. w Ostrzyhomiu jako ósme
z rzędu dziecko węgierskiego króla Beli IV i Marii
z cesarskiego rodu Laskarisów. Z jej najbliższej rodziny
aż 4 osoby dostąpiły chwały ołtarzy: obie jej siostry
– św. Kinga i św. Małgorzata Węgierska, ciotka
– św. Elżbieta i stryjenka – bł. Salomea.
Ówczesnym zwyczajem jako kilkuletnia dziewczynka Jolenta przybyła do Krakowa na dwór swej siostry,
św. Kingi, żony Bolesława Wstydliwego, i tu się wychowywała. Bela IV miał bowiem w planie wydać ją
za jednego z książąt piastowskich. W 1256 r. zaręczył się
z Jolentą książę kaliski, Bolesław. Miała wówczas 12 lat, podczas gdy książę liczył wówczas lat 35. Uroczysty ślub odbył się jednak dopiero dwa lata później za specjalną dyspensą papieską, gdy Jolenta miała lat 14. Ślubu udzielił biskup krakowski, Prandota. Z małżeństwa tego urodziły się trzy córki: Jadwiga, Elżbieta i Anna.
Jolenta była wzorową żoną i matką. Swoją postawą wywierała wielki wpływ na otoczenie. W życie domowe wprowadziła klimat ładu, spokoju, szczerej pobożności
i miłości. Wpływ księżnej tak dalece udzielił się mężowi,
że potomność nadała mu przydomek Pobożnego. Jednak
o jej udziale w zręcznej polityce męża wiadomości nie mamy. W roku 1257 zmarł książę Wielkopolski Przemysł I
i prawem spadku cały ten obszar przeszedł pod panowanie Bolesława. Książę okazał się nie tylko doskonałym organizatorem i administratorem książęcych dzielnic kaliskiej i wielkopolskiej, ale również dobrym opiekunem Kościoła. Sprowadził franciszkanów do Kalisza, Gniezna, Obornik, Pyzdr i Śremu; uposażył w trzy wsie klaryski
w Zawichoście, gdzie ksienią była wówczas bł. Salomea; powiększył także uposażenie cystersek w Ołoboku
i benedyktynów w Mogilnie. Czynił to nie bez udziału żony. Jolenta chętnie opiekowała się także biednymi i chorymi.
Po śmierci męża w kwietniu 1279 r. i szwagra, męża
św. Kingi, Bolesława Wstydliwego, zwolniona już od obowiązków rodzinnych, postanowiła oddać się wyłącznie zbawieniu własnej duszy. Wraz z siostrą Kingą wstąpiła
do klasztoru klarysek w Starym Sączu. Po śmierci Kingi przeniosła się w 1284 r. do klarysek w Gnieźnie.
Jolenta musiała jednak długo czekać na swojego hagiografa. Dopiero w roku 1631 Prymas Polski Jan Wężyk wyznaczył komisję kanoniczną dla kościelnego procesu. Wtedy też dokonano otwarcia jej grobowca i przełożenia
jej śmiertelnych szczątków do nowej trumienki. Zaczęto prowadzić księgę łask. Pierwszy żywot Jolenty ukazał się dopiero w roku 1723. W 1775 roku generał franciszkanów wyznaczył osobnego prokuratora dla sprawy tej beatyfikacji w osobie o. Franciszka Cybulskiego. Napisał
on i ogłosił drukiem Życie i cuda wielkiej Sługi Bożej Jolenty. Równocześnie król Stanisław August Poniatowski wniósł do Rzymu prośbę o formalną beatyfikację. Odbyła się ona 14 czerwca 1827 roku. Leon XII wyznaczył na dzień święta Jolenty 17 czerwca (obecnie 15 czerwca).
Na skutek trudności, jakie stawiał ówczesny rząd pruski, uroczystości beatyfikacyjne mogły się odbyć
w Wielkopolsce dopiero w roku 1834. Z tej okazji
relikwie bł. Jolenty przeniesiono do kaplicy klarysek.
Jolenta jest patronką archidiecezji gnieźnieńskiej
oraz miasta Kalisza.
Patron dnia – bł. Jolanta
Dziś w Kościele obchodzimy wspomnienie bł. Jolanty, księżnej i zakonnicy.
