logo
logo
Wtorek,
10 lutego 2015
Smak na życie

Tłusty czwartek i Popielec

zdjęcie
Małgorzata Marszelewska
Prowadząca środowe audycje kulinarne w Radiu Maryja

        "Tłusty czwartek jest dniem uprzywilejowanym u Polaków do biesiad zapustnych, na których muszą być u możniejszych pączki i chrust czyli faworki, chruścik, a u ludu reczuchy, pampuchy..." pisał Gloger. I rzeczywiście, dzień ten do dzisiaj nie może obejść się bez tradycyjnych pączków, które kiedyś smażono prawie w każdym polskim domu: "Powiedział nam Bartek, że dziś tłusty czwartek; myśmy uwierzyli, pączków nasmażyli". Ale tłustoczwartkowymi przysmakami były też bałabuchy - pszenne bułeczki polane roztopioną słoniną ze skwarkami, hreczuszki, oładki, raczuchy - placki wypiekane z gryczanej mąki, plińce, słodkie racuchy". (Podaję za: H. Szymanderska- "Polskie tradycje świąteczne").

W ten jeden tłustoczwartkowy dzień w roku, przestajemy liczyć kalorie i z radością oddajemy się fetowaniu smacznej tradycji... i bardzo dobrze! Przecież już w piątek powrócimy do normalności, a we wtorek o północy, przed Środą Popielcową definitywnie zakończą się nasze zapusty. "Po wieczerzy mięsnej w ostatni wtorek, około godziny 12 północnej, mleko, jaja i śledzie dawano, temi potrawami przygrywając niejako postowi nadchodzącemu i po stopniach od mięsa przez nabiał do niego postępując. Ta kolacja zwała się podkurek i wszędzie była używana, tak w wielkich domach, jak i małych" (Ł. Gołębiowski). "(...) Niezjedzenie śledzia i jaj podawanych na podkurek i niepopicie go mlekiem byłoby grzechem lub przynajmniej grubą nieprzyzwoitością. Podkurkowa uczta rozpoczynała nieodwołalnie post." (podaję za: H. Szymanderska - j/w.). Aby więc stało się zadość tradycji, oto kilka propozycji na wykonanie pysznych aczkolwiek tłustych słodkości.

1. PĄCZKI Z RODZYNKAMI /podaję za: H. Szymanderska - Polskie tradycje świąteczne./

     SKŁADNIKI: 500 g mąki; 50 g drożdży; 100 g cukru; szklanka śmietanki kremówki; 1/2 szkl. mleka; 100 g. masła; 150 g rodzynek; paczka cukru waniliowego, sól; olej do smażenia; 1 szkl. cukru pudru; łyżka mielonego cynamonu. WYKONANIE: dokładnie mieszamy cukier puder z cynamonem. Drożdże rozdrabniamy, ucieramy z łyżeczką cukru i ciepłym mlekiem, zostawiamy w cieple. Mąkę przesiewamy na stolnicę, dodajemy masło (80 g), sól, cukier i cukier waniliowy, dokładnie siekamy nożem. Wlewamy śmietankę i rozczyn drożdżowy, wyrabiamy lśniące, gładkie ciasto. Przykrywamy ściereczką, zostawiamy w cieple na 1/2 godz. Umyte rodzynki sparzamy wrzątkiem, osuszamy, dodajemy do ciasta, dokładnie wyrabiamy. W płaskim rondlu mocno rozgrzewamy olej. Zanurzaną w stopionym maśle łyżką nakładamy porcje ciasta na gorący olej, smażymy partiami. Po wyjęciu osączamy z nadmiaru tłuszczu , posypujemy cukrem z cynamonem.

2. KREPLE CZYLI FAWORKI NA WINIE /podaję za: j/w/.

     SKŁADNIKI: 3 jajka; 1-1,5 szkl. mąki; 1-2 łyżki masła; 3-4 łyżki cukru; 1/2 szkl. białego wina; tłuszcz do smażenia; cukier puder do posypania. WYKONANIE: do przesianej na stolnicę mąki dodajemy masło, siekamy nożem na piasek, dodajemy pozostałe składniki i doskonale wyrabiamy ciasto jak na pierogi, po czym mocno wybijamy wałkiem, aż utworzą się pęcherzyki powietrza. Ciasto przykrywamy i pozwalamy mu odpocząć przez 1-2 godziny. Rozwałkowujemy na lekko posypanej mąką stolnicy, kroimy w cienkie paski, każdy nacinamy w środku i jeden koniec przeciągamy przez rozcięcie. Wkładamy partiami na silnie rozgrzany tłuszcz, a gdy się zrumienią, przewracamy na drugą stronę. Usmażone osączamy z nadmiaru tłuszczu na papierowym ręczniku, posypujemy cukrem pudrem.

3. FAWORKI I RÓŻE KARNAWAŁOWE

     SKŁADNIKI: 6 żółtek; 5 łyżek gęstej śmietany 22 - procentowej; 20-25 dkg mąki pszennej; 1 łyżka spirytusu; 1 szkl. cukru pudru i 1 cukier waniliowy (1,6 dkg); 1 kg smalcu do smażenia. WYKONANIE: żółtka wymieszać ze śmietaną. Partiami dodawać przesianą mąkę, cały czas wyrabiając ciasto. Wlać spirytus i nadal wyrabiać gładkie, elastyczne ciasto, takie jak na pierogi. Rozwałkować je bardzo cienko na stolnicy posypanej mąką. Z ciasta wyciąć wąskie paski, w każdym zrobić pośrodku nacięcie i przekładać przez nie koniec paska (j.w.). W płaskim rondlu rozgrzać smalec, wkładać partiami faworki (muszą swobodnie pływać w tłuszczu). Zrumienić z obu stron, przewracając delikatnie dwoma widelcami. Wykładać na ręcznik papierowy, aby osączyć z tłuszczu. Przełożyć na talerz, posypać cukrem pudrem wymieszanym z cukrem waniliowym. Z tego samego ciasta można zrobić róże karnawałowe. Ciasto cienko rozwałkować i wykroić z niego krążki czterech wielkości, każdy naciąć na obwodzie w pięciu miejscach. Krążki smarować na środku białkiem, składać po cztery (od największego do najmniejszego) i sklejać, mocno przyciskając środek palcami. Smażyć tak jak faworki, kładąc na tłuszczu najpierw  dnem kwiatka do góry.

        Jeśli jednak z różnych względów (np. zdrowotnych) nie możemy pozwolić sobie na spożycie tak tłustych i kalorycznych potraw jak faworki i pączki, proponuję coś lżejszego.

4. BUŁECZKI DROŻDŻOWE

     SKŁADNIKI: 3 szkl mąki pszennej; 5 dkg drożdży; 1 szkl mleka; 3 jaja; 1 torebka cukru waniliowego; 1/2 kostki masła; sól; 1 białko do smarowania, mak lub kminek do posypania. WYKONANIE: przesiać mąkę do miski. Drożdże rozprowadzić niewielką ilością ciepłego mleka, dodając jedną łyżeczkę mąki i 1 łyżeczkę cukru; wymieszać i postawić w cieple do wyrośnięcia. Ubić ogrzane w ciepłej wodzie jaja z cukrem i cukrem waniliowym. Do mąki dodać wyrośnięte drożdże i ubite jaja, wlać resztę ciepłego mleka (ciasto powinno być pulchne i miękkie, ale nie za rzadkie). Wyrabiać ciasto ręką lub mikserem, dodając pod koniec rozpuszczony ciepły tłuszcz i szczyptę soli. Jeszcze chwilę wyrabiać, następnie przykryć ściereczką i pozostawić do wyrośnięcia. Z wyrośniętego ciasta formować bułeczki i układać na wysmarowanej tłuszczem i posypanej mąką blasze, odstawić do powtórnego wyrośnięcia. Wyrośnięte bułeczki posmarować roztrzepanym białkiem i posypać makiem lub kminkiem. Piec w gorącym piekarniku (ok. 200 stopni C) na złoty kolor.

5. ROGALIKI DROŻDŻOWE Z JABŁKIEM

     SKŁADNIKI: 10 dkg drożdży; 5 łyżeczek cukru; 10 łyżeczek wody lub mleka (ciepłe); 1 kostka margaryny (lub masła); 1/2 kg mąki (jeśli ciasto będzie lepki, dodać jeszcze trochę mąki); jabłko obrane i pokrojone na cząstki. WYKONANIE: drożdże, cukier, mleko wymieszać razem, zostawić, aby trochę wyrosło. Mąkę posiekać z tłuszczem, dodać rozrobione i wyrośnięte drożdże, wyrabiać ciasto tak, aby było elastyczne i gładkie. Nie trzeba czekać, aż wyrośnie. Rozwałkować na posypanej mąką stolnicy na cienki placek; pokroić w trójkąty. Na każdym trójkącie układać cząstkę jabłka (można posypać jeśli lubimy lekko cynamonem), zawijać w rogalik. Piec w rozgrzanym od180 - 200 stopni C piekarniku, aż się zrumienią. Można polać lukrem lub posypać cukrem pudrem.

Kiedy nadejdzie Popielec, aby być w zgodzie z tradycją proponuję śledzia.

6. SMAŻONY ŚLEDŹ Z SAŁATKĄ NA CIEPŁO

     SKŁADNIKI: 4 filety ze śledzia; 4 ziemniaki; cytrynę; łyżeczkę musztardy Dijon; 6 łyżek gęstej śmietany; łyżkę świeżo utartego chrzanu (ewentualnie ze słoika); 2 szalotki; garść szczypiorku; 3 łyżki oliwy z oliwek; sól i pieprz do smaku. WYKONANIE: ugotuj ziemniaki, przestudź i pokrój w grube plastry, wrzuć z powrotem do garnka. Sok z cytryny wymieszaj ze śmietaną, pokrojonymi szalotkami, posiekanym szczypiorem, musztardą i chrzanem, dopraw. Polej ziemniaki, wymieszaj i trzymaj w cieple. Na patelni rozgrzej oliwę, smaż przyprawione filety po około półtorej minuty z każdej strony. Na talerzach rozłóż ciepłą sałatkę, na niej rybę i natychmiast podawaj.

7. PASTA ZE ŚLEDZIA

     SKŁADNIKI: solony śledź; cebula; duże jabłko; 3 korniszony; łyżka majonezu; łyżka musztardy; szczypta cukru; sól i pieprz do smaku. WYKONANIE: śledzia zalej wodą, namocz na noc. Obierz ze skóry, usuń ości, posiekaj. Cebulę gotuj 5 min. we wrzątku, ostudź i pokrój w kostkę. Pokrój także korniszony i jabłko. Wszystko przepuść przez maszynkę do mielenia, wymieszaj z majonezem i musztardą. Dopraw solą, pieprzem, cukrem, utrzyj dokładnie. Podawaj do pieczywa, placków ziemniaczanych lub blinów. (Można zamiast maszynki do mielenia użyć blendera).

 

                                                                            SMACZNEGO!

P.S. Najlepszy do smażenia faworków jest smalec lub sklarowane masło (z dodatkiem spirytusu lub wódki, albo kilku plasterków ziemniaka, aby tłuszcz się nie pienił), osiągamy wtedy najlepsze walory smakowe. Oczywiście możemy też smażyć na dobrym oleju. Kruchości faworkom dodaje duża ilość żółtek i mała ilość tłuszczu i cukru. Powierzchnia usmażonych z dobrze wyrobionego ciasta faworków powinna być pokryta pęcherzykami, co zwiększa ich lekkość i kruchość.

 

POZOSTAŁE WPISY
Wtorek, 10 maja 2016

Nowalijkowe bukiety i szparagi

Piątek, 8 kwietnia 2016

Porady kulinarne w RM - najciekawsze propozycje marca

Piątek, 18 marca 2016

Jajko na wielkanocnym stole

Wtorek, 1 marca 2016

Porady kulinarne w RM - najlepsze propozycje stycznia i lutego

Wtorek, 9 lutego 2016

Alternatywa dla śledzia

Wtorek, 26 stycznia 2016

Pożywne i rozgrzewające zupy

Wtorek, 15 grudnia 2015

Świąteczne ciasteczka

Piątek, 9 października 2015

A to klops!

Czwartek, 13 sierpnia 2015

Smaki lata

Sobota, 18 lipca 2015

Uroki włoskiej kuchni

Piątek, 19 czerwca 2015

Kwiaty i owoce lata

Wtorek, 26 maja 2015

Zapowiedź lata - nowalijki i truskawki

Czwartek, 30 kwietnia 2015

Placki, placuszki, racuszki...

Środa, 15 kwietnia 2015

Wegetariańskie potrawy z warzyw

Wtorek, 24 marca 2015

Wielkanocna Pascha i inne przysmaki

Piątek, 6 marca 2015

Kilka sekretów domowej kuchni

Piątek, 30 stycznia 2015

Pasta, czyli smaczne potrawy z makaronem

Piątek, 9 stycznia 2015

Karnawałowe przekąski i sałatki

Środa, 17 grudnia 2014

Wykwintne świąteczne ciasta i torty

Piątek, 21 listopada 2014

Ziemniaki na naszym stole

Piątek, 7 listopada 2014

Na świętego Marcina - gęś do komina

Wtorek, 28 października 2014

Menu dla małych łasuszków

Piątek, 10 października 2014

Francuska oberżyna czyli bakłażan

Poniedziałek, 29 września 2014

Król drobiu - indyk

Piątek, 12 września 2014

Rajski owoc - jabłko

Wtorek, 19 sierpnia 2014

Domowe sorbety

Wtorek, 5 sierpnia 2014

Groszek i spółka

Wtorek, 22 lipca 2014

Łyk ochłody w upalne dni...

Piątek, 13 czerwca 2014

Sezon na truskawki

Wtorek, 27 maja 2014

Letnie sałatki

Piątek, 9 maja 2014

Maj pachnący ziołami

Wtorek, 15 kwietnia 2014

Świąteczne smakołyki

Piątek, 4 kwietnia 2014

Ryby na naszym stole

Piątek, 14 marca 2014

Przedwiośnie - czas na grę w zielone

Poniedziałek, 24 lutego 2014

Tłusty czwartek i ostatki

Wtorek, 18 lutego 2014

Kasza - zdrowie na talerzu!

Sobota, 1 lutego 2014

Potrawy, które nas rozgrzeją

Czwartek, 19 grudnia 2013

Sałatki z awokado

Poniedziałek, 2 grudnia 2013

Pyszności z czekolady

Poniedziałek, 18 listopada 2013

Drób najsmaczniejszy jesienią

Piątek, 8 listopada 2013

Sztuka przyrządzania sosów - cd.

Piątek, 25 października 2013

Sztuka przyrządzania sosów

Czwartek, 17 października 2013

Specjały z łososia

Sobota, 5 października 2013

Sycące i dodające energii - zupy na jesienne szarugi

Poniedziałek, 23 września 2013

Jesienne dary lasu

Piątek, 13 września 2013

Ciasta pachnące owocami

Piątek, 6 września 2013

U schyłku lata

Piątek, 23 sierpnia 2013

Pochwała oliwy

Poniedziałek, 12 sierpnia 2013

W kuchni pachnącej ziołami

Środa, 7 sierpnia 2013

Jedzenie - naturalna potrzeba człowieka