logo
Filip Frąckowiak
Nasza kolęda
Środa, 24 grudnia 2014

Jest w naszym kolędowaniu coś wyjątkowego, polskiego. Gdy w Wigilię Bożego Narodzenia w kościołach i domach kolędujemy na nutę liryczną lub w rytmie mazura, poloneza czy krakowiaka, jest w tej muzyce i słowach pieśń o nas samych. Z kolędami i ich poetyckością było tak jak z historią Polski. Ich słowa miały szczególne znaczenie. Kiedyś tułaliśmy się, śpiewając o Świętej Rodzinie szukającej schronienia. Czasem chyliliśmy niby mędrcy czoła przed Bogiem w osobie Dzieciątka, wstydząc się swojej arogancji. Nierzadko biernie patrzyliśmy na dziwy, jak wół i osioł, które są zawsze obecne w stajence, wpatrując się w narodzone Boże Dziecię. To my. A kolędy i pastorałki mówią o naszej Ojczyźnie i o nas samych bardzo wiele.

Był rok 1938. Szybkim krokiem nadchodziła II wojna światowa. W Nowym Sączu jezuita ks. Mateusz Jeż napisał słowa kolędy „Nie było miejsca dla Ciebie” do kompozycji ks. Józefa Łasia. Proroczo pisał w drugiej strofie:

Nie było miejsca, choć szedłeś

ogień miłości zapalić

i przez swą mękę najdroższą

świat od zagłady ocalić.

Gdy Polacy w latach wojny byli wysyłani masowo do rosyjskich łagrów i niemieckich obozów koncentracyjnych, kolęda ta w szybkim czasie stała się wyjątkowo popularna, choć tak śpiewano w utajeniu jej piątą strofę:

A dzisiaj czemu wśród ludzi

tyle łez, jęków, katuszy?

Bo nie ma miejsca dla Ciebie

w niejednej człowieczej duszy!

Po upadku hitlerowskich Niemiec w Polsce umęczonej stalinizmem pisano kolędy w straszliwych katowniach. Stłoczeni w celach żołnierze podziemia niepodległościowego śpiewali je sobie po cichutku. W 1954 roku powstała kolęda „Święta Rodzino”. Słowa i muzyka Tomasza Wiechowskiego, dyrygenta chóru warszawskiej parafii św. Jana Kantego na Żoliborzu. Utwór prawdopodobnie stworzony został na wolności, ale na pewno w utajeniu:

Święty Józefie, pobożny, cnotliwy,

Bóg Ci w opiekę oddał Syna Swego,

przyjąć racz także naród nieszczęśliwy,

który w pokorze modli się do Niego!

Tak autor w drugiej strofie opisał pragnienie ucieczki ze stalinowskiej niewoli pod opiekę św. Józefa. Gdzie, choć biednie, ale jak bezpiecznie. I wreszcie (w czwartej zwrotce) zwraca się błagalnie do samego Syna Bożego w słowach „Ratuj nas”:

Jezu Chrystusie, coś przyszedł na ziemię,

aby z niewoli czarta świat wybawić,

spojrzyj łaskawie na Polaków plemię,

ratuj nas, wspomóż i racz błogosławić!

Z oczywistych powodów „Święta Rodzino” przez pół wieku ostała się jedynie na kartce papieru jako rękopis.

Znów jakby niechcący w następnym rozdziale naszej polskiej historii pojawia się proroctwo w postaci kolędy „Otwórzmy serce”. W utworze przeznaczonym specjalnie do śpiewnika „Kolędować Małemu” Jan Bernowski do muzyki Elżbiety Wąsowskiej napisał na Boże Narodzenie 1991 roku następujące słowa:

Mały Jezus w darze

przyniósł nam nadzieję,

że odkupi z grzechów

całe ludzkie plemię.

Otwórzmy serca, otwórzmy myśli,

niech małe Dziecię ma u nas mieszkanie;

nasze marzenie też wnet się ziści,

bo nam niewdzięcznym da swe zmiłowanie.

Zwracają uwagę trzy słowa „nadzieja”, „mieszkanie” i „niewdzięczni”. Nadzieję na sprawiedliwość i dobrobyt przyniósł upadek komunizmu. Domem dla kryjących się przed represją władzy sowieckiej i komunistycznej jeszcze półtora roku wcześniej był Kościół. Niewdzięczni dlatego, że ze świąt Bożego Narodzenia zrobiliśmy jak w treści reklam „ten wspaniały czas”, z Giewontu w rządowym spocie III RP wyrzucono komputerowo krzyż, a Kościół katolicki w Polsce wielu chciałoby zrównać z sektami mącącymi w głowach.

Naszych polskich kolęd powstały tysiące, choć zwyczajowo śpiewamy ich zaledwie kilka. Pisać może je każdy z nas. O troskach dnia codziennego, od których jest tylko jedno wybawienie – wiara, że Bóg, który narodził się ponad dwa tysiące lat temu, uwolni nas od nich. Tego Państwu życzę.

Aktualizacja 24 grudnia 2014

Nasz Dziennik



Pozostałe felietony:
Środa, 31 grudnia 2014
Środa, 17 grudnia 2014
Środa, 10 grudnia 2014
Środa, 26 listopada 2014
Środa, 19 listopada 2014
Środa, 12 listopada 2014
Środa, 5 listopada 2014
Środa, 29 października 2014
Środa, 22 października 2014
Środa, 15 października 2014
Środa, 8 października 2014
Środa, 1 października 2014
Środa, 24 września 2014
Środa, 17 września 2014
Środa, 10 września 2014
Środa, 3 września 2014
Środa, 27 sierpnia 2014
Środa, 20 sierpnia 2014
Środa, 13 sierpnia 2014
Środa, 6 sierpnia 2014
Środa, 30 lipca 2014
Środa, 23 lipca 2014
Środa, 16 lipca 2014
Środa, 9 lipca 2014
Środa, 2 lipca 2014
Środa, 25 czerwca 2014
Środa, 11 czerwca 2014
Środa, 4 czerwca 2014
Środa, 28 maja 2014
Środa, 21 maja 2014
Środa, 14 maja 2014
Środa, 7 maja 2014
Środa, 30 kwietnia 2014
Środa, 16 kwietnia 2014
Środa, 9 kwietnia 2014
Środa, 2 kwietnia 2014
Środa, 26 marca 2014
Środa, 19 marca 2014
Środa, 12 marca 2014
Środa, 5 marca 2014
Środa, 26 lutego 2014
Środa, 19 lutego 2014
Środa, 12 lutego 2014
Środa, 29 stycznia 2014
Środa, 8 stycznia 2014
Środa, 18 grudnia 2013
Środa, 4 grudnia 2013
Środa, 20 listopada 2013
Środa, 13 listopada 2013
Środa, 6 listopada 2013
Środa, 30 października 2013
Środa, 23 października 2013
Środa, 16 października 2013
Środa, 9 października 2013
Środa, 25 września 2013
Środa, 18 września 2013
Środa, 11 września 2013
Środa, 4 września 2013
Środa, 3 lipca 2013