logo
Jan Maria Jackowski
Heroizm zatrzymany w kadrze
Sobota, 2 sierpnia 2014

Sierpniowa, w tym roku okrągła, 70., rocznica Powstania Warszawskiego i hołd składany bohaterom Miasta Nieujarzmionego. 63 dni bohaterskiego zrywu Warszawy znamy przede wszystkim dzięki unikalnej na skalę światową dokumentacji fotograficznej i filmowej. Pułkownik Jan Rzepecki, szef Biura Informacji i Propagandy KG AK, doskonale zdawał sobie sprawę z wagi i siły oddziaływania wizualnych środków przekazu. Już w 1942 r. w ramach BIP-u powołano do życia Podwydział „Rój” (kierowany przez Tadeusza Żenczykowskiego, wsławionego legendarną Akcją „N”), który miał, w trakcie planowanego Powstania, realizować i koordynować akcję propagandową. Na czele referatu „Roju” stał Wacław Żdżarski, a referatu filmowego Antoni Bohdziewicz.

Stanisław Miedza-Tomaszewski w swojej książce „Benefis konspiratora” wspomina: „Szkolenie operatorów odbywało się w warunkach specjalnych. Każdy z nich musiał podpatrywać życie ulicy, ale tak, aby nie być zauważonym przez przechodniów, a tym bardziej agentów Gestapo. Poza tym uczono ich cierpliwości, wyznaczając miejsca, na których – jak kot na myszy – musieli czekać godzinami, aby uchwycić ciekawy moment okupacyjnego życia”.

Fotografowie powstańczy posługiwali się optymalnym w tamtych warunkach sprzętem zdjęciowym. Używano małoobrazkowej Leici, do której można było stosować bogate wyposażenie dodatkowe, w tym teleobiektywy. Materiałem negatywowym były filmy Ilforda (ze zrzutów), o nieznanej w kraju czułości, co znakomicie ułatwiało pracę w trudnych warunkach oświetleniowych. Wobec trudności z pozyskaniem magnezji do zdjęć błyskowych fotoreporterzy podziemia byli szkoleni, jak użyć wiązki zapałek, których iluminacja wystarczała przy czułych filmach do oświetlenia planu na głębokość 3 metrów. W trakcie walk ścisłych instrukcji nie było, fotoreporterom pozostawiono swobodę działania, mogli się więc wykazać własną inwencją i pracować samorzutnie.

Sylwester Braun ps. „Kris” stwierdził krótko: „Rozkazów żadnych nie otrzymywałem. Moim terenem operacyjnym była cała Warszawa”. Referat fotograficzny posiadał własne laboratorium i z każdego dobrego negatywu były wykonywane po trzy odbitki w formacie 9 x 12 centymetrów. Fotografie odbierała łączniczka i były roznoszone do trzech miejsc. Opracowywano codzienne gazetki ścienne, zdjęcia drukowano w podziemnej prasie, na murach rozlepiano drukowaną fotogazetę „Tydzień w ilustracji”, kolportowano zdjęcia wśród walczących i ludności cywilnej. Dzięki temu przetrwało tyle fotograficznych dokumentów z Powstania.

Warszawa heroicznie walczyła i Warszawa ma dokumentację filmową i fotograficzną godną swego zbrojnego czynu. Spośród licznego grona fotografów znamy nazwiska tylko niektórych: Władysław Bala, Halina Balówna, Stefan Bałuk, Stanisław Barański, Jerzy Beeger, Sylwester Braun, Tadeusz Bukowski, Jerzy Chojnacki, Wiesław Chrzanowski, Lech Gąszewski, Eugeniusz Hanemann, Eugeniusz Lokajski, Stanisław Kopf, Michał Lubicz-Stabrowski, Elżbieta Łaniewska, Stefan Rassalski, Leszek Rueger, Andrzej Ryttel, Irena Skotnicka, Stanisław Sommer, Wincenty Szober, Henryk Śmigacz, Jerzy Świderski, Jerzy Miedza-Tomaszewski, Jerzy Zarzycki, Wacław i Sabina Żdżarscy. Z ocalałych zdjęć wyłania się obraz heroizmu, niezwykły hart ducha oraz przesłanie, że powstańcza ofiara krwi nie pójdzie na marne i Polska zostanie wskrzeszona.

Aktualizacja 2 sierpnia 2014

Nasz Dziennik



Pozostałe felietony:
Sobota, 27 grudnia 2014
Sobota, 20 grudnia 2014
Sobota, 13 grudnia 2014
Sobota, 29 listopada 2014
Sobota, 22 listopada 2014
Sobota, 25 października 2014
Sobota, 18 października 2014
Sobota, 11 października 2014
Sobota, 4 października 2014
Sobota, 27 września 2014
Sobota, 20 września 2014
Sobota, 13 września 2014
Sobota, 6 września 2014
Sobota, 23 sierpnia 2014
Sobota, 16 sierpnia 2014
Sobota, 9 sierpnia 2014
Sobota, 26 lipca 2014
Sobota, 19 lipca 2014
Sobota, 12 lipca 2014
Poniedziałek, 30 czerwca 2014
Sobota, 21 czerwca 2014
Sobota, 14 czerwca 2014
Sobota, 7 czerwca 2014
Sobota, 24 maja 2014
Sobota, 17 maja 2014
Sobota, 26 kwietnia 2014
Sobota, 19 kwietnia 2014
Sobota, 12 kwietnia 2014
Sobota, 5 kwietnia 2014
Sobota, 29 marca 2014
Sobota, 1 marca 2014
Sobota, 15 lutego 2014
Sobota, 18 stycznia 2014
Sobota, 11 stycznia 2014
Sobota, 4 stycznia 2014
Sobota, 21 grudnia 2013
Sobota, 14 grudnia 2013
Sobota, 23 listopada 2013
Sobota, 16 listopada 2013
Sobota, 2 listopada 2013
Sobota, 19 października 2013
Sobota, 12 października 2013
Sobota, 28 września 2013
Sobota, 21 września 2013
Sobota, 14 września 2013